Qalam surasi — Oyat 21

Kalima ma'nolari:

• تَنَادَوْا: bir-birlarini chaqirdilar, ovoz berib chorladilar.
• مُصْبِحِينَ: tong otganda, erta tongda, saharlik vaqtida.

Tafsir:

Ular o'z rejalarini amalga oshirish uchun tong otishi bilan bir-birlarini chaqirib, hammasini o'sha makrli ishga — bog'ga erta borib, mevalarni yig'ib olishga undadilar. Ular buni shunday pinhona qilishni niyat qilgan edilarki, hech kim ularni ko'rmasin va bechora kambag'allar ularning oldiga kelib, mevalardan ololmasin. Ammo ularning bu hiylasi Alloh taoloning azobi bilan to'sib qo'yildi. Ular tongda uyg'onib, bir-birlarini chaqirib, o'sha qasddan qilgan ishlariga shoshilishdi, lekin ularning bog'i allaqachon halokatga uchragan edi. Bu hol ularning o'zlaricha qilgan rejalari zoye ketganini va Allohning irodasi hamma narsadan ustun ekanini ko'rsatadi.

Foydalar:

1. Inson qanchalik reja tuzmasin, Allohning qazosi va qadari hamma narsadan ustundir. Bandaning qilgan hiylasi Allohning irodasini o'zgartira olmaydi.
2. Yaxshilikni yashirib, o'z manfaatini ko'zlab qilingan ish — xoh u moddiy bo'lsin, xoh ma'naviy — oxir-oqibatda zoye ketadi va kishiga zarar keltiradi.
3. Musulmon kishi har bir ishida Allohga tayanishi, Uning rizqini eslab, birodarlari bilan o'rtoqlashishi lozim. Banda qanchalik saxovatli bo'lsa, Alloh unga shunchalik baraka beradi.
4. Tongda uyg'onib, ishga shoshilish — barakali vaqtlardan biridir, lekin bu shoshilish Allohga itoat va yaxshilik yo'lida bo'lsagina barakalidir. Gunoh va yomon niyat bilan qilingan harakat esa halokatga sabab bo'ladi.
5. Bu qissa mo'minlarga ibratdir: o'z mol-mulkini faqat o'zi uchun saqlab, muhtojlardan bosh tortgan kishilar oxir-oqibatda pushaymon bo'ladilar. Islom esa saxovat, o'rtoqlik va rahm-shafqatni targ'ib qiladi.