سوره حاقه — آیه 28

معانی کلمات:

• «ما»: حرف نفی (نه).
• «أغنی»: بینیاز کرد، دفع کرد، سودی بخشید.
• «مالیه»: (مالِیَهْ) یعنی «مال من» که «هاء» برای سکته و وقف در آخر کلمه آمده است.

تفسیر آیه:

این جمله بخشی از سخنان کسی است که نامهی اعمالش را با دست چپ (یا از پشت سر) دریافت کرده است. او در آن لحظهی هولناک و پر از حسرت، با نهایت پشیمانی فریاد میزند: «مال من هیچ سودی به حال من نداشت!» یعنی تمام آن ثروتی که در دنیا جمع کرده بودم، و به آن میبالیدم و برای آن تلاش میکردم، اکنون نه توانست عذاب خدا را از من دفع کند، نه کمترین کمکی به نجات من نمود، و نه میتوانست مرا از این وضعیت اسفبار برهاند. او درمییابد که آنچه به آن دل بسته بود، در آن روز بزرگ، هیچ ارزشی ندارد و نمیتواند او را از کیفر الهی بینیاز سازد. این اعتراف، نشانهی نهایت درماندگی و پشیمانی اوست، اما پشیمانی در آنجا سودی ندارد.

فواید و پیامهای آیه:

• ثروت و دارایی دنیا، هرگز نمیتواند انسان را از عذاب آخرت نجات دهد؛ پس نباید به مال و منال دنیا دل ببندیم و آن را وسیلهی نجات خود بدانیم.
• محبت و دلبستگی به مال، انسان را از یاد خدا و آخرت غافل میکند و در روز قیامت، مایهی حسرت و افسوس خواهد بود.
• انسان عاقل باید از همین حالا بیندیشد که چه چیزی واقعاً در آخرت به کار او میآید؛ تنها ایمان، عمل صالح و تقوا میتواند در آن روز نجاتبخش باشد.
• این آیه هشداری است برای همهی ما که اگر به مال و ثروت خود مغرور شویم و از دستورات الهی سرپیچی کنیم، در آن روز جز پشیمانی و حسرت چیزی نصیبمان نخواهد شد. پس بیایید مال را وسیلهای برای خدمت به خلق و اطاعت از خالق قرار دهیم، نه هدف نهایی زندگی.