سوره اعراف — آيت 105

1) لفظن جي معنيٰ:

• حَقِيقٌ: لائق، جڳهه وارو، ۽ لازمي ڳالهه.
• عَلَىٰ أَن لَّا أَقُولَ: ان ڳالهه تي ته آئون نه چوان.
• بَيِّنَةٍ: چٽو دليل ۽ روشن نشاني.
• فَأَرْسِلْ: موڪل ڏي، آزاد ڪر.
• بَنِي إِسْرَائِيلَ: يعقوب عليه السلام جي اولاد.

2) تفسير:

موسىٰ عليه السلام فرعون کي چيو ته آئون الله جو موڪليل رسول آهيان، تنهنڪري مون لاءِ اهو ئي مناسب ۽ لازمي آهي ته الله جي باري ۾ رڳو سچ ڳالهايان ۽ ڪڏهن به ڪو ڪوڙ الله طرف منسوب نه ڪريان. آئون توهان وٽ پنهنجي پالڻهار پاران چٽا ۽ روشن دليل ۽ معجزا کڻي آيو آهيان، جن مان منهنجي سچائي ۽ رسالت ظاهر ٿئي ٿي. اهي دليل آهن منهنجو هٿ ۽ منهنجو لٺ، جيڪي ان ڳالهه جي شاهدي ڏين ٿا ته آئون واقعي الله جو موڪليل پيغمبر آهيان. ان ڪري اي فرعون! تون بني اسرائيلن کي مون سان گڏ موڪل ڏي ۽ انهن کي غلامي، ذلت ۽ ظلم جي قيد مان آزاد ڪر، ته جيئن اهي الله جي عبادت ڪري سگهن ۽ پنهنجي مقدس زمين ڏانهن موٽي سگهن. ياد رهي ته فرعون يوسف عليه السلام جي وفات کان پوءِ بني اسرائيلن کي پنهنجو غلام بڻائي ڇڏيو هو ۽ انهن تي سخت ظلم ۽ زيادتيون ڪري رهيو هو.

3) فائدا ۽ سبق:

• سچائي ۽ امانت: الله جو نبي ۽ هر مومن کي گهرجي ته هو هميشه سچ ڳالهائي ۽ الله جي باري ۾ رڳو حق ۽ سچ بيان ڪري، ڇو ته الله تي ڪوڙ ٻڌائڻ سڀ کان وڏو گناهه آهي.
• دليل سان ڳالهائڻ: اسلام دليل ۽ حجت جو دين آهي. موسىٰ عليه السلام فرعون جهڙي سرڪش بادشاهه سان به دليل ۽ معجزو پيش ڪري ڳالهايو، تنهنڪري اسان کي به دعوت ۾ حڪمت ۽ دليل کان ڪم وٺڻ گهرجي.
• ظلم خلاف آواز: موسىٰ عليه السلام صرف عقيدي جي دعوت نه ڏني، پر مظلومن جي آزادي ۽ حقن جي حمايت به ڪئي. اسلام هميشه مظلومن جو ساٿ ڏئي ٿو ۽ ظلم جي خلاف آواز بلند ڪري ٿو.
• الله جي مدد تي ڀروسو: فرعون جهڙي طاقتور بادشاهه جي سامهون اڪيلو بيهڻ ۾ موسىٰ عليه السلام کي الله تي ڀروسو هو، ۽ الله پنهنجي نبي جي مدد ڪئي. اهو اسان لاءِ سبق آهي ته حق جي راهه ۾ اڪيلو ٿي وڃڻ جي باوجود الله تي ڀروسو رکڻ گهرجي.
• آزادي ۽ عبادت جو حق: بني اسرائيلن کي آزاد ڪرائڻ جو مقصد هو ته اهي الله جي عبادت ڪري سگهن. اسلام ۾ هر انسان کي پنهنجي پالڻهار جي عبادت جي آزادي حاصل آهي، ۽ ڪنهن به انسان کي غلام بڻائڻ جائز ناهي.
• قرآن جي حقانيت: قرآن ۾ بيان ڪيل اهي تاريخي واقعا ان ڳالهه جو ثبوت آهن ته قرآن حقيقي ۽ الله جو ڪلام آهي، ڇو ته اهي تفصيل ان وقت جي ڪنهن به ڪتاب ۾ موجود نه هئا.