سوره اعراف — آيت 104

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• مُوسَىٰ: الله جو نبي ۽ رسول، بني اسرائيل جو آزاد ڪرائيندڙ.
• فِرْعَوْنُ: مصر جو بادشاهه، جيڪو پاڻ کي خدا سمجهندو هو ۽ ظلم ۽ سرڪشيءَ جي حد ڪري چُڪو هو.
• رَسُولٌ: اُهو پيغام رسائيندڙ جيڪو الله پاران حڪم ۽ هدايت کڻي اچي.
• رَبِّ الْعَالَمِينَ: سڀني جهانن جو پالڻهار، مالڪ ۽ سنڀاليندڙ — يعني الله تعاليٰ.

2) آيت جي تفسير:

هي آيت ان وقت جي ڳالهه ٻڌائي ٿي جڏهن حضرت موسيٰ عليه السلام الله جي حڪم سان فرعون وٽ پهتا. فرعون ان وقت مصر جو سرڪش ۽ وڏائي ڪندڙ بادشاهه هو، جيڪو پاڻ کي معبود قرار ڏيندو هو ۽ بني اسرائيلن تي سخت ظلم ڪندو هو.

حضرت موسيٰ عليه السلام فرعون سان مخاطب ٿيندي فرمائيون: ”اي فرعون! بيشڪ آءٌ سڀني جهانن جي پالڻهار الله جو رسول آهيان.“ يعني آءٌ پنهنجي طرفان ڪا ڳالهه نٿو ڪريان، بلڪه مون کي اُهو الله موڪليو آهي جيڪو سڀني مخلوقات جو خالق، مالڪ ۽ سندن سمورن معاملن جو سنڀاليندڙ آهي. اُهو ئي رب آهي جنهن هر شيءِ کي پيدا ڪيو ۽ هر شيءِ کي هلائي ٿو.

هن مختصر جملي ۾ حضرت موسيٰ عليه السلام ٽي وڏيون ڳالهيون واضح ڪيون:

• پهرين اها ته آءٌ رسول آهيان، يعني الله پاران موڪليل پيغام رسائيندڙ.
• ٻي اها ته منهنجو موڪليندڙ رب العالمين آهي، يعني سڀني جهانن جو پالڻهار.
• ٽين اها ته فرعون کي به انهيءَ رب العالمين جي اڳيان جهڪڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته فرعون پاڻ به انهيءَ رب جي مخلوق آهي.

فرعون جواب ۾ کيس ڪوڙو چيو ۽ مڃڻ کان انڪار ڪيو، پر حضرت موسيٰ عليه السلام پنهنجي دعوت ۾ پڪا ۽ ثابت قدم رهيا.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله جي ربوبيت جو اقرار: هر مسلمان کي اها ڳالهه ياد رکڻ گهرجي ته سڀني جهانن جو پالڻهار ۽ سنڀاليندڙ صرف الله آهي، ۽ سڀ مخلوق سندس ئي محتاج آهي.
• دعوت جي حڪمت: حضرت موسيٰ عليه السلام فرعون جهڙي سرڪش بادشاهه کي به نرميءَ ۽ وضاحت سان سچي دعوت ڏني — اسان کي به اسلام جي دعوت ڏيڻ ۾ حڪمت، صبر ۽ نرميءَ جو مظاهرو ڪرڻ گهرجي.
• سچ تي ثابت قدمي: فرعون جي انڪار ۽ ڪوڙ چوڻ باوجود حضرت موسيٰ عليه السلام پنهنجي رسالت تي قائم رهيا — اسان کي به حق تي مضبوطيءَ سان بيٺل رهڻ گهرجي.
• قرآن جي سچائي: قرآن پاڪ اهڙيون تاريخي حقيقتون بيان ڪري ٿو جيڪي اڳين ڪتابن ۾ به موجود هيون، جنهن مان قرآن جي حق هجڻ جو يقين وڌي ٿو.
• الله جي قدرت تي ڀروسو: جڏهن الله رب العالمين آهي، ته پوءِ ڪنهن به طاقتور ۽ سرڪش جو مقابلو ڪرڻ مشڪل ناهي — مؤمن کي هميشه الله تي ڀروسو رکڻ گهرجي.