سوره اعراف — آیه 111

معانی کلمات:

• أَرْجِهْ: او را به تأخیر انداز، مهلت بده، او را رها کن (و به قتلش اقدام نکن).
• حَاشِرِينَ: جمعکنندگان، مأمورانی که مردم را جمع میکنند (سازماندهندگانِ بسیج ساحران).

تفسیر آیه:

پس از آنکه موسی (علیهالسلام) معجزهی عصا و ید بیضا را در برابر فرعون و درباریانش آشکار ساخت و ساحران نیز با سحر خود صحنه را آراستند، فرعون که در برابر این همه شگفتی درمانده شده بود، در اندیشهی مقابله و چارهجویی برآمد. در این هنگام، سران و اشراف قوم که در آن مجلس حضور داشتند و از نفوذ و قدرت ساحران آگاه بودند، به فرعون چنین پیشنهاد کردند: «او (موسی) و برادرش هارون را به تأخیر بینداز و عجله نکن؛ آنان را رها کن و به قتلشان اقدام مکن. سپس مأمورانِ جمعآوری را به تمام شهرها و آبادیهای مصر بفرست تا همهی ساحران ماهر و زبردست را از سراسر کشور به نزد تو جمع کنند.»

این پیشنهادِ نیرنگآمیز از آن رو بود که آنان میپنداشتند ساحرانِ چیرهدست میتوانند بر سحر موسی غلبه کنند و بدینسان، حقانیت او را در هم شکنند. آنان نمیخواستند با کشتن موسی، او را به مقام شهادت برسانند و یا موجبات خشم مردم را فراهم آورند؛ بلکه میخواستند با یک نمایش بزرگ، موسی را در برابر دیدگان همگان شکست دهند و رسوایش سازند. فرعون نیز این پیشنهاد را پسندید و آن را پذیرفت تا با جمعآوری ساحران، در میدان رقابت، موسی را ناتوان و باطل نمایان سازد.

فواید و پیامهای آیه:

• سنتِ جاریِ حق و باطل: این آیه نشان میدهد که جبههی باطل همواره برای مقابله با حق، از ابزارهای خود بهره میگیرد و با نیرنگ و تدبیر میکوشد نور حق را خاموش کند؛ اما خداوند وعده داده که نور خود را کامل گرداند.
• صبر و توکل بر خدا: موسی (علیهالسلام) در برابر این توطئهها نه تنها نهراسید، بلکه با توکل بر خداوند، آمادهی رویارویی شد. این درس بزرگی است که مؤمن در برابر دسیسههای دشمنان، باید بر خدا اعتماد کند و از قدرت او یاری جوید.
• نشانهی حقانیت: پیشنهاد فرعونیان مبنی بر جمعآوری ساحران، در حقیقت زمینهساز ظهور معجزهای بزرگتر و رسوایی کامل سحر و ساحران شد. این خود نشانهای است که خداوند تدبیرهای دشمنان را به ابزاری برای پیروزی حق تبدیل میکند.