سوره اعراف — آیه 128

معانی کلمات:

• اسْتَعِينُوا: یاری بجویید، کمک بخواهید.
• وَاصْبِرُوا: شکیبایی ورزید، استقامت کنید.
• يُورِثُهَا: آن را به ارث میدهد، به کسی واگذار میکند.
• الْعَاقِبَةُ: سرانجام نیک، عاقبت پسندیده.

تفسیر آیه:

هنگامی که فرعون پس از ایمان آوردن ساحران، خشمگین شد و بر بنیاسرائیل سختگیری و شکنجه را بیشتر کرد و حتی به کشتار پسران آنان دست زد، بنیاسرائیل به موسی علیهالسلام شکایت بردند. موسی در این لحظه حساس و دشوار، به قوم خود چنین فرمود: «از خداوند یاری بخواهید و شکیبایی پیشه کنید». او به آنان یادآوری کرد که تنها خداوند است که سود و زیان را به دست دارد و هیچکس جز او نمیتواند گشایشی ایجاد کند. پس باید در برابر سختیها و آزارهای فرعون، استقامت ورزید و به فضل الهی امیدوار بود.

سپس موسی علیهالسلام دلیل این امیدواری را بیان کرد: «زمین همه از آنِ خداست؛ او آن را به هرکس از بندگانش که بخواهد، به ارث میدهد». زمین متعلق به فرعون یا هیچ قدرتمند دیگری نیست، بلکه مالک حقیقی آن خداوند است و او آن را بر اساس حکمت و مشیت خود به بندگان شایستهاش واگذار میکند. بنابراین، فرعون با همه جبروت و قدرت ظاهریاش، هیچ مالکیتی بر زمین ندارد و خداوند میتواند این سرزمین را از چنگ او بیرون آورد و به بنیاسرائیل بسپارد.

در پایان، موسی علیهالسلام به آنان بشارت داد: «و سرانجام نیک و پیروزی نهایی از آنِ پرهیزگاران است». یعنی کسانی که تقوای الهی پیشه کنند، از گناهان دوری گزینند و فرمانهای خدا را به جا آورند، عاقبت به خیر خواهند شد و پیروزی و سربلندی در دنیا و آخرت نصیب آنان خواهد گشت، هرچند در ابتدا با سختیها و آزمایشهایی روبهرو شوند.

فواید و پیامهای آیه:

• توکل بر خدا و صبر، کلید گشایش: در برابر مشکلات و ظلم ظالمان، نخستین راهکار مؤمن، استعانت از خداوند و شکیبایی است؛ چراکه خداوند هرگز بندگان صبور و متوکل خود را تنها نمیگذارد.
• مالکیت حقیقی از آنِ خداست: قدرتهای ظاهری و حکومتهای ستمگر، مالک حقیقی زمین نیستند؛ خداوند هر زمان که بخواهد، قدرت را از ظالمان میگیرد و به بندگان شایسته خود میبخشد.
• پیروزی نهایی از آنِ پرهیزگاران است: سنت الهی بر این است که عاقبت نیک و پیروزی پایدار، برای کسانی است که تقوا پیشه کنند و از خداوند اطاعت نمایند، نه برای ظالمان و طغیانگران.
• امیدواری در سختترین شرایط: این آیه به مؤمنان میآموزد که هرگز ناامید نشوند و در دل تاریکیها و سختیها، به نور امید و وعده الهی بنگرند و بدانند که فرج و گشایش نزدیک است.