اعراف سۈرىسى — ئايەت 17

1. مەنىسى چۈشەندۈرۈشكە تېگىشلىك سۆزلەر:

• «لَآتِيَنَّهُم»: ئەلۋەتتە ئۇلارغا كېلىمەن، يەنى ئۇلارنى ئازدۇرۇش ئۈچۈن ھەر تەرەپتىن مۇداخىلە قىلىمەن.
• «مِن بَيْنِ أَيْدِيهِمْ»: ئۇلارنىڭ ئالدى تەرىپىدىن، يەنى ئاخىرەت ئىشلىرى تەرىپىدىن.
• «وَمِنْ خَلْفِهِمْ»: ئۇلارنىڭ ئارقا تەرىپىدىن، يەنى دۇنيا ئىشلىرى تەرىپىدىن.
• «وَعَنْ أَيْمَانِهِمْ»: ئۇلارنىڭ ئوڭ تەرىپىدىن، يەنى ياخشىلىق يوللىرى تەرىپىدىن.
• «وَعَن شَمَائِلِهِمْ»: ئۇلارنىڭ سول تەرىپىدىن، يەنى يامانلىق يوللىرى تەرىپىدىن.
• «شَاكِرِينَ»: شۈكۈر قىلغۇچىلار، يەنى ئاللاھنىڭ نېمەتلىرىگە تەشەككۈر ئېيتقۇچىلار.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئىبلىس ئاللاھنىڭ ھوزۇرىدا ئۆزىنىڭ ئادەم ئەلەيھىسسالامغا سەجدە قىلماستىن تەكەببۇرلۇق قىلغانلىقى ئۈچۈن رەھىمدىن قوغۇلغاندىن كېيىن، ئاللاھقا قارشى تۇرۇپ، ئىنسانلارنى ئازدۇرۇشقا قەسەم ئىچدى. ئۇ: «ئەلۋەتتە ئۇلارنى ھەر تەرەپتىن ئازدۇرىمەن» دېدى. يەنى ئۇلارنىڭ ئالدىدىن كېلىپ ئاخىرەت ھەققىدە شۈبھە پەيدا قىلىمەن، ئارقىسىدىن كېلىپ دۇنياپەرەسلىككە قىزىقتۇرىمەن، ئوڭ تەرىپىدىن كېلىپ ياخشى ئەمەللەرنى قىلغۇزماسلىققا تىرىشىمەن، سول تەرىپىدىن كېلىپ گۇناھ-مەئسىيەتلەرنى چىرايلىق كۆرسىتىپ، ئۇلارنى يامانلىققا ئىلھاملاندۇرىمەن. ئۇنىڭ مەقسىتى ئىنسانلارنى ھەقىقەتتىن توسۇش، باتىلنى چىرايلىق كۆرسىتىش، دۇنياغا بېرىلىپ كېتىش، ئاخىرەتتىن غەپلەتتە قېلىش ۋە شەھۋەتلەرگە ئەسىر قىلىش ئارقىلىق ئىماندىن يىراقلاشتۇرۇشتۇر. شۇڭا ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە ئىبلىسنىڭ تىلىدىن: «سەن ئۇلارنىڭ كۆپچىلىكىنى شۈكۈر قىلغۇچىلارنى تاپالمايسەن» دېگەن سۆزنى بايان قىلدى. يەنى ئىنسانلارنىڭ ئەكثىرى ئاللاھنىڭ نېمەتلىرىگە شۈكۈر قىلمايدۇ، ئىمان ئېيتمەيدۇ. ئىبلىس بۇ سۆزنى پەرەز قىلىپ ئېيتقان بولسىمۇ، ئەمەلىيەتتە ئۇنىڭ پەرەزى توغرا چىقتى، چۈنكى ئاللاھ تائالا باشقا بىر ئايەتتە: «ئىبلىس ئۇلار ھەققىدىكى پەرەزىنى راست قىلدى» دېگەن. بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئەسكەرتىدۇكى، شەيتاننىڭ ۋەسۋەسىسى ھەر تەرەپتىن كېلىدۇ، ئۇنىڭدىن قۇتۇلۇشنىڭ بىردىنبىر يولى ئاللاھقا سىغىنىش، ئۇنىڭ نېمەتلىرىگە شۈكۈر قىلىش ۋە ئىماندا چىڭ تۇرۇشتۇر. ئاللاھ تائالا بىزنى شەيتاننىڭ ئازدۇرۇشىدىن ساقلىسۇن، ۋە بىزنى شۈكۈر قىلغۇچى بەندىلىرىدىن قىلسۇن.