Аль-Араф сүресі — Аят 17

1. Сөздердің мағынасы:

• لَآتِيَنَّهُم — әлбетте, оларға келемін, яғни адамдарды азғыруға бар күшімді саламын.
• مِن بَيْنِ أَيْدِيهِمْ — олардың алдынан, яғни ақыретке қатысты күмән салып, оны ұмыттыру арқылы.
• وَمِنْ خَلْفِهِمْ — олардың артынан, яғни дүниеге қызықтырып, оны мақсат етіп қою арқылы.
• وَعَنْ أَيْمَانِهِمْ — олардың оң жақтарынан, яғни жақсы істерді бұзу, көрсету, мақтану арқылы.
• وَعَن شَمَائِلِهِمْ — олардың сол жақтарынан, яғни күнәларды әдемі көрсетіп, оған батылдық беру арқылы.
• شَاكِرِينَ — шүкір етушілер, яғни Аллаһтың нығметтерін мойындап, Оған құлшылық қылушылар.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аятта Аллаһ Тағала Иблистің адам баласын азғыру жөніндегі әуезесін баяндайды. Иблис: «Енді мен оларға әр тараптан келемін» деп, адамдарды тура жолдан тайдыруға бар күшін салатынын айтады. Ол олардың алдынан келіп, ақыретті, қияметті, қайта тірілуді күмәнға салады, «өлген соң тірілмейсің» деген ойларды ұялатады. Артынан келіп, дүниенің байлығына, дәулетіне, ләззатына қызықтырып, оны өмірдің басты мақсаты етіп көрсетеді. Оң жағынан келіп, жасаған жақсылықтарын бұзады, көрсетуге, мақтануға, риза болмауға итермелейді. Сол жағынан келіп, күнәларды әдемі көрсетіп, оған баруға батылдық береді. Қысқасы, Иблис адамды азғырудың барлық жолдарын пайдаланады. Содан кейін ол: «Олардың көбін шүкір етушілерден таппайсың» дейді. Яғни адамдардың көпшілігі Аллаһтың нығметтеріне шүкір етпейді, Оған мойынсұнбайды. Бұл — Иблистің өз болжамы еді, бірақ ол болжамы рас болып шықты. Аллаһ Тағала басқа аятта: «Иблис олар туралы өз болжамын рас етті» деп баяндайды. Демек, адам баласының көбі азғыруға алданып, шүкір етушілердің саны аз болады.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Бұл аят адамға Иблистің айла-тәсілдерінің көп екенін, ол әр тараптан келетінін ескертеді. Сондықтан әрбір мұсылман сергек болып, өзін азғырудан сақтауы керек.
• Шүкір ету — иманның белгісі және Аллаһтың нығметтерін мойындаудың жолы. Шүкір еткен адам Иблистің азғыруынан қорғалады.
• Адам баласының көбінің шүкір етпейтіні айтылғанымен, біз шүкір етушілердің қатарында болуға тырысуымыз керек. Бұл — жәннатқа апарар жол.
• Құран Кәрім адамға тура жолды көрсетіп, азғырушының айласын ашып береді. Бұл — Аллаһтың адамзатқа деген мейірімінің белгісі.
• Ислам діні адамды дүние мен ақыреттің тепе-теңдігін сақтауға шақырады. Дүниеге қызығып, ақыретті ұмыту — Иблистің азғыруының бір жолы екенін білуіміз керек.
• Осы аят арқылы біз Аллаһқа шүкір етудің маңыздылығын түсінеміз. Шүкір — нығметтің артуына себеп, ал күпірлік — нығметтің кетуіне себеп.