Аль-Араф сүресі — Аят 69

1. Сөздердің мағынасы:

• أَوَعَجِبْتُمْ: Таң қалдыңдар ма? Ғажапсыңдыңдар ма?
• ذِكْرٌ: Еске салу, насихат, уағыз.
• خُلَفَاءَ: Мұрагерлер, бұрынғылардың орнын басқандар.
• بَسْطَةً: Кеңдік, молдық, дене мүшелерінің үлкендігі мен күш-қуаттың артықтығы.
• آلَاءَ: Нығметтер, игіліктер (бірлік түрі: إِلًى).
• تُفْلِحُونَ: Құтыласыңдар, жеңіске жетесіңдер, мақсаттарыңа жетесіңдер.

1. Аяттың тәпсірі:

Ей, адамдар! Сендерге өз іштеріңнен шыққан бір адам арқылы Раббыларыңнан еске салу, насихат келгеніне таң қалып, оны оғаш көрдіңдер ме? Ол сендерге азаптан қорқыту үшін жіберілді. Ол — сендердің араларыңнан шыққан, тектес, тіліңді білетін, туыстық жағынан да, шынайылығы жағынан да таныс адам. Егер періште немесе жыннан болса, онда таң қалуға болар еді. Бірақ ол сендер сияқты адам баласы.

Сосын Алла Тағала оларға Өзінің нығметтерін еске салып: «Естеріңе алыңдар, Нұх қауымын жойып, жер бетінде сендерді олардың орнына қалдырған кезді. Олар күпірліктері мен қыңырлықтары себепті жойылды, ал сендер солардың орнына мұрагер болдыңдар. Сондай-ақ Алла сендердің жаратылыстарыңды кең, денелеріңді үлкен, күш-қуаттарыңды мол етіп, бойларыңды ұзын, тұлғаларыңды алып қылды. Осы игіліктердің барлығы Алланың сендерге деген рақымы мен мейірімінің белгісі. Ендеше, Алланың берген осы нығметтерін еске алып, Оған шүкіршілік етіңдер, Оны мадақтаңдар. Осылайша дүние мен ақыретте құтылуға, жеңіске жетуге, арман-мақсаттарыңа жетуге тілектес болыңдар», — деді.

1. Аяттан алынатын пайдалар мен ғибраттар:

• Пайғамбардың адам баласынан болуы — Алланың рақымы: Алла Тағала елшілерін періштелерден емес, адамдардың ішінен таңдауы — адамдарға деген үлкен жеңілдік пен мейірім. Себебі адам өз тектесіне жақындай алады, одан үйренеді, оны түсінеді. Бұл — Исламның адамзатқа жақын, түсінікті дін екендігінің дәлелі.
• Нығметтерді еске алу — шүкіршіліктің кілті: Алланың берген нығметтерін, әсіресе денсаулық, күш-қуат, мұрагерлік сияқты игіліктерді еске алу — адамды шүкіршілікке, ал шүкіршілік нығметтердің артуына әкеледі. Бұл — мұсылманның әрдайым Алланы еске алып, риза болуы керектігін үйретеді.
• Өткен қауымдардан ғибрат алу: Нұх қауымының жойылуы — күпірлік пен қыңырлықтың ақыбеті. Алла Тағала бізді солардың орнына қалдырды. Бұл — бізге берілген мүмкіндік әрі сынақ. Ендеше, өткендердің қателіктерінен сабақ алып, тура жолда болуымыз керек.
• Ислам — жеңіс пен құтылудың жолы: Аят «لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ» — «мүмкін құтыларсыңдар» деп аяқталады. Бұл — Алланың нығметтерін еске алып, шүкіршілік еткен адамның дүние мен ақыретте жеңіске жететінін, қорқыныштан құтылып, армандарына жететінін білдіреді. Ислам — адамды осы екі дүниеде де бақытқа жеткізетін жол.
• Алланың нығметтері сансыз: Адам қанша есептесе де, Алланың нығметтерін санап бітіре алмайды. Сондықтан әрдайым «әлхамдулиллаһ» деп, Аллаға мадақ айтып, Оның берген игіліктеріне риза болу — мұсылманның басты парызы. Бұл — жүректі жұмсартып, Исламға деген сүйіспеншілікті арттырады.