سوره معارج — آیه 17

معانی کلمات:

• تَدْعُو: صدا می‌زند، فرا می‌خواند.
• أَدْبَرَ: پشت کرد، روی گرداند (از حق و ایمان).
• تَوَلَّىٰ: اعراض کرد، دور شد (از طاعت و بندگی).

تفسیر آیه:

این آیه در ادامه توصیف آتش دوزخ است که در آیات پیشین از آن سخن گفته شد. خداوند می‌فرماید: آتش جهنم کسانی را صدا می‌زند و به سوی خود می‌خواند که در دنیا از حق روی گرداندند و به آن پشت کردند. آنان که دعوت پیامبران را نپذیرفتند و از ایمان به خدا و اطاعت از فرمان‌های او سرباز زدند. این صدا زدن، حقیقی است؛ چنانکه برخی مفسران گفته‌اند دوزخ آنان را به نام‌هایشان صدا می‌زند و آنان را به سوی خود فرا می‌خواند. همچنین برخی گفته‌اند معنای «دعوت» در اینجا هلاک کردن و نابود ساختن است؛ یعنی آتش آنان را نابود می‌کند و از بین می‌برد. این صدا زدن و فرا خواندن، نشانه‌ی شدت خشم و عذاب الهی نسبت به کسانی است که در دنیا از راه حق منحرف شدند و به گناه و معصیت روی آوردند.

فواید و پیام‌های آیه:

• این آیه هشدار جدی به همه‌ی انسان‌هاست که عاقبت روی گرداندن از حق و ایمان، گرفتار شدن در آتشی است که خودِ انسان‌ها را صدا می‌زند و به سوی خود می‌کشد؛ پس چه نیکوست که پیش از فرا رسیدن آن روز، به سوی خدا بازگردیم و از گناهان توبه کنیم.
• آتش دوزخ نه تنها عذابی جسمانی است، بلکه نوعی عذاب روحی و روانی نیز دارد؛ زیرا انسانِ گنهکار با شنیدن صدای دوزخ، وحشت و اندوهی عظیم او را فرا می‌گیرد.
• این آیه نشان می‌دهد که خداوند عادل است و هیچ‌کس را بدون دلیل عذاب نمی‌کند؛ بلکه این انسان‌ها هستند که با انتخاب‌های نادرست خود، راه جهنم را برمی‌گزینند و خود را به سوی آن می‌کشانند.
• مؤمنان باید از این آیه درس بگیرند که همواره بر ایمان و طاعت خود استقامت ورزند و لحظه‌ای از یاد خدا غافل نشوند تا در زمره‌ی کسانی قرار نگیرند که دوزخ آنان را فرا می‌خواند.