Nuh surasi — Oyat 9

Kalimalarning ma'nolari:

• A'lan-tu: Oshkora, baland ovoz bilan e'lon qildim.
• Asrartu: Yashirincha, past ovozda aytdim.
• Isroran: Maxfiy ravishda, sir tutib.

Tafsir:

Nuh alayhissalom o'z qavmini da'vat qilishda turli usullarni qo'llaganlarini bayon qilib, aytadilar: "So'ngra men ularga da'vatimni oshkora, baland ovoz bilan ham yetkazdim. Shuningdek, ular bilan yakkama-yakka uchrashib, past ovozda, maxfiy tarzda ham nasihat qildim." Ya'ni, Payg'ambar o'z qavmini hidoyatga chaqirishda barcha vositalarni ishga soldi. Ba'zan ochiq-oshkora, jamoat oldida baland ovoz bilan da'vat qildi, ba'zan esa har bir kishiga alohida yondashib, yashirincha, muloyimlik bilan nasihat qildi. Bu bilan u da'vat uslublarini xilma-xil qilib, ularning qalblariga ta'sir o'tkazishni, turli tabiatdagi odamlarga mos yo'l tutishni maqsad qilgan edi. Chunki ba'zi odamlar oshkora da'vatdan ta'sirlansa, ba'zilari yashirin va shaxsiy nasihatdan ta'sirlanadi. Nuh alayhissalom esa ikkala usulni ham qo'llab, hech kimni uzrsiz qoldirmadi.

Olingan saboqlar va foydalar:

1. Da'vat va nasihatda turli usullarni qo'llash — oshkora ham, yashirin ham — islom da'vatining go'zalligidan dalolatdir. Har bir holat va har bir shaxsga mos usul tanlash — donolik belgisidir.
2. Payg'ambarlarning sabr-toqati va qavmini hidoyatga yetkazishdagi g'ayrati musulmonlar uchun o'rnakdir. Ular hech qachon da'vatdan to'xtamaganlar, balki har xil yo'llar bilan odamlarni Alloh yo'liga chaqirganlar.
3. Alloh yo'liga chaqirishda insonlarning holatiga qarab munosabatda bo'lish — ularning qalblarini yumshatish va haqiqatni qabul qilishlariga zamin yaratishning muhim omilidir.
4. Bu oyatda da'vatchilar uchun katta ibrat bor: agar bir usul samara bermasa, tushkunlikka tushmaslik, balki boshqa usullarni sinab ko'rish kerak. Chunki Nuh alayhissalom ming yil davomida turli usullar bilan da'vat qilganlar.
5. Islomda insonlar bilan munosabatda shafqat va rahmdillik, ularning ahvoliga qarab yondashish — dinimizning asosiy tamoyillaridan biridir.