سوره قیامه — آیه 11

معانی کلمات:

• وَزَر: پناهگاه، ملجأ، جای امن و محکمی که انسان برای نجات خود به آن پناه ببرد.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، انسانِ گریزان از حقایق را مورد خطاب قرار داده و با کلمهی «کَلّا» او را از این خیال باطل بازمیدارد. این کلمه در قرآن کریم برای ردع و نهی شدید از یک اندیشه یا عمل نادرست به کار میرود. در حقیقت، خداوند میفرماید: هرگز چنین نیست که تو میپنداری! ای انسانِ گناهکار که در روز قیامت به دنبال راه فرار میگردی، بدان که هیچ پناهگاه و ملجأ و جای امنی برای تو وجود ندارد که بتوانی در آن پنهان شوی یا از عذاب الهی در امان بمانی. نه کوهی تو را پناه میدهد، نه مال و فرزندانت به کارت میآیند، و نه هیچ قدرتی میتواند تو را از چنگال عدالت الهی نجات دهد. در آن روز، تمام راههای فرار بسته میشود و هیچ پناهگاهی جز خداوند وجود ندارد. سرنوشت همهی خلایق به سوی اوست و اوست که بر اساس اعمال، پاداش و کیفر میدهد.

فواید و پیامهای آیه:

1. بیداری از خواب غفلت: این آیه به انسان هشدار میدهد که از خیالپردازیهای باطل دست بردارد و بداند که روز حسابی در پیش است که هیچ راه گریزی از آن نیست. این هشدار، انسان را به تفکر و بازنگری در اعمالش دعوت میکند.
2. توجه به مسئولیتپذیری: انسان باید بداند که در برابر اعمالش مسئول است و نمیتواند با فرار از واقعیت، خود را از زیر بار این مسئولیت شانه خالی کند. این آیه روحیهی مسئولیتپذیری را در انسان تقویت میکند.
3. انحصار پناهگاه در خداوند: تنها راه نجات در آن روز، توسل به رحمت الهی و ایمان و عمل صالح در دنیاست. این آیه انسان را به سوی خداوند سوق میدهد و او را از تکیه بر اسباب مادی و دنیوی بازمیدارد.
4. تربیت روحیهی توکل: با علم به اینکه هیچ پناهگاهی جز خداوند وجود ندارد، انسان در زندگی دنیوی نیز توکل بر خدا را پیشه میکند و میداند که تنها اوست که میتواند در سختیها یاریاش کند.