سوره انسان — آیه 25

معانی کلمات:

• بُکرَةً: آغاز روز، صبحگاهان.
• أَصِیلًا: پایان روز، عصرگاهان و شامگاهان.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به پیامبر گرامیاش فرمان میدهد که نام پروردگار خود را در دو نوبت از شبانهروز — صبحگاهان و شامگاهان — یاد کند و به یاد او باشد. این ذکر، شامل نمازهای واجب در این دو وقت (نماز صبح در بُکره، و نماز ظهر و عصر در أصیل) و نیز ذکر زبانی و دعا و مناجات با پروردگار است. منظور از «ذکر اسم رب» این است که بنده در تمام این اوقات، دل و زبانش به یاد خدا مشغول باشد و او را با نامهای نیکویش بخواند و عبادت خود را خالصانه برای او به جا آورد. این فرمان، هم شامل نمازهای پنجگانه میشود که در این دو بازه زمانی پراکندهاند و هم شامل ذکر و تسبیح و دعا در آغاز و انجام روز است. خداوند با این دستور، مؤمن را در تمام طول روز با خود پیوند میدهد تا هیچ لحظهای از یاد او غافل نماند.

فواید و پیامهای آیه:

• ذکر خدا در صبح و شام، سبب آرامش دل و نورانی شدن جان انسان میشود و او را از غفلت و پریشانی نجات میدهد.
• نماز و ذکر در این دو وقت، انسان را در برابر وسوسههای شیطان و جاذبههای دنیا بیمه میکند و ایمان او را استوار میسازد.
• این آیه نشان میدهد که دین اسلام، برنامهای کامل برای زندگی ارائه میدهد که در آن، بندگی خدا تنها به یک زمان خاص محدود نیست، بلکه تمام ساعات شبانهروز را شامل میشود.
• مداومت بر ذکر پروردگار در آغاز و پایان روز، زمینهساز محبت خدا در دل و افزایش تقوا و پرهیزگاری در زندگی است.