سوره نازعات — آیه 22

معانی کلمات:

• أَدْبَرَ: پشت کرد، روی گردانید، اعراض کرد.
• یَسْعَىٰ: تلاش و کوشش کرد، با سرعت و جدیت در کاری اقدام کرد (در اینجا به معنای تلاش در فساد و مقابله با حق است).

تفسیر آیه:

پس از آنکه موسی علیه السلام معجزه بزرگ الهی را به فرعون نشان داد (تبدیل عصا به اژدها و درخشش ید بیضا)، فرعون به جای ایمان آوردن و تسلیم شدن در برابر حق، پشت کرد و روی گرداند. او با تمام توان و جدیت به تلاش خود برای مقابله با موسی و ترویج فساد در زمین ادامه داد. این اعراض و تلاش او نه از روی نادانی بود، بلکه از روی عناد و تکبر بود؛ زیرا حقیقت را دید اما به دلیل هواهای نفسانی و قدرت طلبی، آن را انکار کرد و در مسیر باطل و گمراهی مردم مصر کوشید. این آیه نشان می‌دهد که فرعون پس از مشاهده معجزات آشکار، نه تنها ایمان نیاورد، بلکه با سرعت و جدیت بیشتری به دشمنی با پیامبر خدا پرداخت و در زمین به دنبال فساد و گمراه کردن مردم بود.

فواید و پیام‌های آیه:

1. هشدار درباره عاقبت تکبر و عناد: آیه به ما می‌آموزد که دیدن معجزات و دلایل روشن، برای کسانی که دل‌هایشان از تکبر و هواهای نفسانی پر شده است، سودی ندارد. فرعون با دیدن معجزه بزرگ، باز هم روی گرداند و این نشان می‌دهد که ایمان واقعی با دیدن معجزه حاصل نمی‌شود، بلکه با پاکی دل و تسلیم در برابر حق به دست می‌آید.
2. اهمیت پایداری در برابر باطل: پیامبران الهی در برابر این همه عناد و دشمنی، هرگز از مسیر خود منحرف نشدند و با صبر و استقامت به دعوت خود ادامه دادند. این درس بزرگی برای ماست که در برابر سختی‌ها و مخالفت‌ها، از حق دست برنداریم.
3. نتیجه شوم اعراض از حق: کسی که حق را ببیند و عمداً از آن روی گرداند، سرنوشتی جز نابودی و خواری نخواهد داشت؛ همان‌گونه که فرعون و لشکریانش در دریا غرق شدند. این آیه هشداری است برای همه ما که در برابر حق تواضع کنیم و از سرکشی و تکبر بپرهیزیم.
4. محبت به پیامبران و اولیای الهی: این داستان نشان می‌دهد که پیامبران الهی چقدر مهربان و دلسوز بودند که حتی برای نجات فرعونِ ستمگر نیز تلاش کردند و معجزات را به او نشان دادند. این محبت و دلسوزی، الگویی زیبا برای ماست که در دعوت دیگران به خیر، صبور و مهربان باشیم.