Аль-Мутаффифин сүрөсү — Аят 19

1. Аяттагы сөздөрдүн мааниси:

• وَمَا أَدْرَاكَ — «Сага эмне билдирди?», «Сен кайдан билесиң?» — бул Аллах Тааланын пайгамбарга (ﷺ) кайрылып, айтылып жаткан нерсенин улуулугун жана адам акылы жетпес даражада экенин билдирүүчү суроо формасы.
• عِلِّيُّونَ — «Иллийюн» — бул жогорку, эң бийик даражалардын аталышы. Ал жакшы адамдардын (такыбалардын) амалдары жазылган китеп сакталган улуу орунду билдирет.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта пайгамбарга (ﷺ) кайрылып: «Оо, пайгамбар! Сен Иллийюн деген эмне экенин билесиңби? Анын кандай улуу жана кадырлуу орун экенин сенин акылың жетет беле?» — деп сурайт. Бул суроо Иллийюндун даражасынын өтө жогору жана улуу экенин, анын маанисин толук түшүнүү адам баласынын күчүнөн тышкары экенин көрсөтүү үчүн берилген.

Иллийюн — жакшы, такыба адамдардын (эбрилердин) амалдары жазылган китеп сакталган эң бийик орун. Бул китеп так жана толук, андан эч нерсе кемибейт да, кошулбайт да. Ага ар бир асмандагы Аллахка жакын периштелер карап, көз салып турушат. Бул орундун улуулугу жана ардактуулугу ушунчалык жогору болгондуктан, анын чыныгы даражасын Аллах гана толук билет.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана насааттар:

• Бул аят бизге жакшылык иштердин, такыбалыктын жана Аллахка моюн сунуунун эң жогорку даражага жеткирерин көрсөтөт. Ар бир жакшы амал Иллийюн деген улуу орунда жазылып, эч жоголбойт.
• Аллах Таала адамдарды жакшылыкка үндөп, алардын эмгегинин текке кетпей турганын, эң бийик даражаларга жетүү мүмкүнчүлүгү бар экенин билдирет. Бул бизди үмүттөндүрүп, жакшылык кылууга шыктандырат.
• Ислам дини адамды жогору даражаларга, ардактуу орундарга жеткире турган дин экенин түшүнөбүз. Кичине болсо да жакшы амал кылсак, Аллах аны улуу даражага көтөрөт.
• Ошондуктан ар бир мусулман жакшылык иштерди кылууга умтулуп, такыбалык жолунда болууга аракет кылышы керек. Анткени Иллийюн сыяктуу улуу орундар жакшы адамдарды күтүп турат.