سوره فجر — آیه 19

معانی کلمات:

• تُراث: میراث، اموالی که از مردگان به جا میماند.
• أکلًا لَمًّا: خوردنِ شدید و جمعکننده؛ یعنی تمامِ میراث را یکجا و بدون توجه به حلال و حرام، با حرص فراوان میبلعند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در ادامه سرزنشهای خود نسبت به انسانهای طغیانگر، یکی دیگر از گناهان بزرگ آنان را بیان میکند: آنان حقوق دیگران را در میراث نمیبینند و به جای رعایت عدالت و تقسیم عادلانه، تمام ارث را به ناحق میخورند. آنان نه تنها سهم زنان، کودکان و ضعیفان را نمیپردازند، بلکه با حرص و ولع تمام، سهم دیگران را نیز به غارت میبرند و همه را یکجا جمع کرده و میبلعند. این رفتار نشاندهنده دنیاپرستی و بیاعتنایی آنان به فرمانهای الهی و حقوق بندگان خدا است. آنان در حالی که خود را مستحق کرامت و نعمتهای الهی میدانند، از راههای نادرست و ظالمانه، اموال دیگران را تصاحب میکنند و هیچ پروایی از حساب و کتاب آخرت ندارند.

فواید و پیامهای آیه:

• رعایت عدالت در تقسیم ارث، از واجبات مهم الهی است و خداوند به شدت از کسانی که حقوق ضعیفان را در میراث پایمال میکنند، ناخشنود است.
• حرص و ولع در جمعآوری مال، انسان را به گناهان بزرگ میکشاند و او را از یاد خدا و آخرت غافل میسازد.
• اسلام دین عدالت و انصاف است؛ دینی که حتی در کوچکترین مسائل مالی، حقوق همه افراد — به ویژه زنان و کودکان — را تضمین کرده است.
• مؤمن واقعی کسی است که در بهرهبرداری از نعمتهای الهی، مرزهای حلال و حرام را رعایت میکند و از ظلم به دیگران، حتی در مسائل مالی، به شدت پرهیز میکند.