Fajr surasi — Oyat 19

Kalimalarning ma'nolari:

• At-turoos — meros, meros qilib qolingan mol-mulk.
• Aklan lamma — yutib yuboruvchi, o'ta shiddatli va ochko'zlik bilan yeyish. "Lamm" — yig'ish, jamlash ma'nosini bildiradi; ya'ni merosni butunlay o'zlashtirib, hech kimga ulush bermaslik.

Tafsir:

Ushbu oyatda insonlarning merosga bo'lgan munosabati qattiq tanqid qilinmoqda. Ular merosni adolat bilan taqsimlamaydilar, balki ochko'zlik bilan, butunlay o'zlariga olib, zaiflar — ayollar, yetimlar va kichik yoshdagi bolalarning haqini ham yeb qo'yadilar. Ular merosni yig'ishtirib, barchasini bir joyga jamlab, o'zlarining mol-mulkiga qo'shib yuboradilar. Bu holat ularning dunyoga bo'lgan haddan tashqari muhabbatini va oxiratni unutganliklarini ko'rsatadi. Alloh taolo ularning bu xatti-harakatini "lamman" — ya'ni o'ta shiddatli, hech qanday ikkilanishsiz, butunlay yutib yuboruvchi bir iste'mol sifatida tasvirlamoqda. Ular merosning halol-haromiga qaramaydilar, zaiflarning haqini poymol qiladilar va bu bilan o'zlariga qattiq gunoh orttiradilar.

Foydalar:

• Meros taqsimotida adolatli bo'lish — Islomning asosiy talablaridan biri bo'lib, bu zaif qatlamlarning huquqlarini himoya qilishni ta'minlaydi.
• Mol-mulkka bo'lgan haddan tashqari muhabbat insonni gunohlarga yetaklaydi, shuning uchun mo'min kishi dunyoga berilmasdan, oxiratini ham esda tutishi lozim.
• Yetimlar va zaiflarga nisbatan rahm-shafqatli bo'lish — jannatga olib boruvchi fazilatlardan biri bo'lib, ularning haqini yeyish esa halokatga sabab bo'ladi.
• Islom dini meros taqsimotini aniq qoidalarga bog'lab, har bir merosxo'rning haqini belgilab qo'ygan. Bu esa jamiyatda adolat va tinchlikni mustahkamlaydi.