سوره فجر — آیه 18

معانی کلمات:

• تَحَاضُّونَ: یکدیگر را تشویق و ترغیب میکنید، از ریشه «حضّ» به معنای برانگیختن و واداشتن.
• طَعَامِ الْمِسْكِينِ: خوراک دادن به فقیر و نیازمندی که از شدت فقر، بینوایی خود را آشکار نمیسازد یا توان تأمین معاش ندارد.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در ادامه نکوهش رفتار انسانهای دنیاپرست و مالاندوز، یکی دیگر از زشتیهای اخلاقی آنان را بیان میکند: آنان نه تنها خود به فقرا و نیازمندان کمک نمیکنند، بلکه یکدیگر را نیز به اطعام مسکین تشویق نمیکنند. این آیه نشان میدهد که بخل و خودخواهی آنان به حدی رسیده که حتی سفارش و ترغیب دیگران به کار خیر را نیز ترک کردهاند. در حقیقت، آنان نه از مال خود میبخشند و نه دیگران را به بخشش دعوت میکنند؛ بلکه با سکوت خود، روحیه بخل و حرص را در جامعه ترویج میدهند. این رفتار، نشانه عدم ایمان واقعی به روز جزا و پاداش و کیفر الهی است، زیرا اگر به آن روز باور داشتند، هرگز از کمک به همنوعان خود دریغ نمیکردند و دیگران را نیز به این کار نیک فرا میخواندند.

فواید و پیامهای آیه:

• اسلام دین همدلی و مهربانی است؛ مؤمن نه تنها خود باید به فقرا رسیدگی کند، بلکه وظیفه دارد دیگران را نیز به این کار خیر ترغیب نماید.
• ترک امر به خیر و تشویق نکردن دیگران به کارهای نیک، خود گناهی بزرگ و نشانه سستی ایمان است.
• جامعه اسلامی جامعهای است که در آن ثروتمندان نسبت به نیازمندان احساس مسئولیت میکنند و هیچ فردی در آن نباید از گرسنگی و فقر رنج ببرد.
• این آیه مسلمانان را به ایجاد فرهنگ انفاق و دستگیری از نیازمندان در جامعه دعوت میکند تا محبت و برادری در میان آنان گسترش یابد.