سوره ضحی — آیه 7

معانی کلمات:

• ضَالًّا: در اینجا به معنای «ناآگاه از معالم شریعت و احکام الهی» است، نه گمراهی در دین یا شرک.
• فَهَدَىٰ: یعنی پس تو را هدایت کرد و به راه راست و معارف دین راهنمایی نمود.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه یکی از نعمتهای بزرگ خود بر پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوسلم) را یادآور میشود و میفرماید: «و تو را ناآگاه از کتاب و ایمان یافت، پس به تو آموخت و هدایت کرد.» پیش از بعثت، پیامبر (ص) از جزئیات شریعت، احکام الهی و معارف قرآن بیخبر بود و به اصطلاح، در جهالت آن دوران غوطهور بود، اما خداوند با نزول وحی و اعطای نبوت، او را از این نادانی بیرون آورد و به راه راست هدایت نمود. این هدایت شامل تعلیم قرآن، تبیین احکام، و توفیق به بهترین اعمال و اخلاق بود. بنابراین، «ضلال» در اینجا به معنای گمراهی در اعتقاد یا شرک نیست، بلکه به معنای ناآگاهی از وحی و شریعت است که خداوند با لطف خود، پیامبر را از آن رهایی بخشید و به اوج کمال علمی و عملی رساند.

فواید و پیامهای آیه:

1. فضل و رحمت الهی: این آیه یادآور لطف بیمنتهای خداوند است که انسان را از جهل به علم، و از تاریکی به نور میبرد؛ پس باید شکرگزار این نعمت بزرگ باشیم.
2. اهمیت علم و هدایت: خداوند پیامبرش را با علم و هدایت، گرامی داشت؛ این نشان میدهد که ارزش واقعی انسان در علم و ایمان است، نه در ثروت یا نسب.
3. امیدواری به تغییر: همانطور که خداوند حال پیامبر را دگرگون کرد، میتواند زندگی هر انسانی را از نادانی و گمراهی به سعادت و رستگاری تبدیل کند؛ پس هیچکس نباید از رحمت الهی ناامید شود.
4. الگوگیری از پیامبر (ص): پیامبر پیش از بعثت نیز فردی پاک و امین بود، اما هدایت الهی او را به مقام والای رسالت رساند؛ پس ما نیز باید با تلاش برای کسب علم و عمل صالح، زمینه هدایت بیشتر خود را فراهم کنیم.