سوره ہود — آيت 20

1) مشڪل لفظن جي معنيٰ:

• مُعْجِزِينَ: عاجز ڪرڻ وارا، يعني الله کي بيوس ڪري ڇڏيندڙ يا سندس گرفت کان بچي نڪرندڙ.
• أَوْلِيَاءَ: مددگار، حمايتي، دوست ۽ سهارو ڏيندڙ.
• يُضَاعَفُ: ٻيڻو ڪيو ويندو، وڌايو ويندو.
• يَسْتَطِيعُونَ السَّمْعَ: ٻڌڻ جي طاقت رکڻ، يعني حق ٻڌڻ ۽ قبول ڪرڻ جي سگهه رکڻ.
• يُبْصِرُونَ: ڏسڻ، يعني حق ۽ هدايت کي اکين سان ڏسي سمجهڻ.

2) تفسير:

هي آيت انهن ڪافرن ۽ انڪار ڪندڙن بابت آهي، جيڪي پنهنجي ضد ۽ هٺ تي قائم رهيا. الله تعاليٰ ٻڌائي ٿو ته اهي ماڻهو زمين ۾ الله کي عاجز ڪرڻ وارا نه هئا، يعني جڏهن الله جو عذاب مٿن اچي ها ته اهي ڀڄي نڪري نه سگهيا ها ۽ نه ئي الله کي بيوس ڪري سگهيا ها. انهن لاءِ الله کان سواءِ ڪو به مددگار يا حمايتي نه هو، جيڪو کين الله جي عذاب کان بچائي سگهي ها.

پوءِ الله ٻڌائي ٿو ته انهن لاءِ عذاب ٻيڻو ڪيو ويندو، يعني سندن عذاب ۾ اضافو ٿيندو. ان جو سبب اهو هو ته اهي نه رڳو پاڻ گمراهه هئا، پر ٻين کي به گمراهه ڪندا هئا ۽ حق جي راهه کان روڪيندا هئا. اهي دنيا ۾ حق کي ٻڌڻ جي طاقت نه رکندا هئا، يعني حق ٻڌڻ کان انڪار ڪندا هئا ۽ اهڙو ٻڌڻ نه ٿي سگهيا جنهن مان کين فائدو پهچي ها. اهڙي طرح اهي الله جي آيتن ۽ نشانين کي ڏسي به نه ٿي سگهيا، يعني اهڙي نظر سان نه ٿي ڏٺائون جنهن مان کين هدايت ملي ها. اهي پنهنجي ضد، دشمني ۽ حق کان منهن موڙڻ جي ڪري حق کي سمجهي نه ٿي سگهيا.

3) فائدا ۽ نصيحتون:

• الله تعاليٰ جي قدرت کان ڪو به ڀڄي نٿو سگهي. جيڪڏهن ڪو الله جي عذاب جو حقدار بڻجي وڃي ته ان کي ڪو به بچائي نٿو سگهي.
• الله کان سواءِ ڪو به سچو مددگار ۽ حمايتي ناهي. ان ڪري انسان کي گهرجي ته رڳو الله تي ڀروسو ڪري ۽ سندس ئي مدد گهري.
• گمراهي ۽ ٻين کي گمراهه ڪرڻ جو انجام ڏاڍو خطرناڪ آهي. جيڪي ٻين کي به حق کان روڪيندا آهن، انهن لاءِ عذاب ۾ اضافو ٿيندو آهي.
• حق کي ٻڌڻ ۽ سمجهڻ لاءِ دل ۾ نرمي ۽ قبول ڪرڻ جي تياري ضروري آهي. جيڪو ضد ۽ هٺ جي ڪري حق کي نه ٿو ٻڌي ۽ نه ٿو ڏسي، اهو پاڻ ئي پنهنجي نقصان جو سبب بڻجي ٿو.
• قرآن مجيد ۽ الله جون آيتون انسان کي هدايت ڏانهن سڏين ٿيون. انهن کي کليل دل سان ٻڌڻ ۽ سمجهڻ گهرجي، ته جيئن دنيا ۽ آخرت ۾ ڪاميابي نصيب ٿئي.
• هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته حق کي قبول ڪرڻ ۾ دير نه ڪجي، ڇو ته ضد ۽ انڪار جو نتيجو هميشه نقصان ۽ عذاب هوندو آهي.