Hud surasi — Oyat 21

Kalimalarning ma'nolari:

• خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ — o'zlarini halokatga uchratdilar, o'z nafslarini ziyon qildilar.
• ضَلَّ عَنْهُمْ — yo'q bo'lib ketdi, g'oyib bo'ldi, ularni tark etdi.
• يَفْتَرُونَ — o'ylab chiqaradilar, yolg'on to'qib, uydiradilar.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo o'zlariga zulm qilgan, ota-bobolarining diniga ko'r-ko'rona ergashib, Allohga sherik keltirgan kimsalarning oxirgi holatini bayon qilmoqda. Ular o'zlarining yolg'on e'tiqodlari va buzilgan aqidalari tufayli eng katta ziyonga uchradilar — o'zlarini halokatga tashladilar. Chunki ular Allohning o'rniga butlarga sig'inib, o'sha butlar ularni Alloh huzurida shafoat qiladi, deb o'ylashgan edi. Ammo qiyomat kunida o'sha o'ylab chiqarilgan xudolar, ularning yolg'on da'volari va uydirgan shafoatchilari butunlay yo'q bo'lib ketadi, ularga hech qanday yordam bera olmaydi. Ular o'sha butlarga bo'lgan umidlari, ishonchlari va sig'inishlari bekor ekanini ko'rib, qattiq pushaymon bo'lishadi, ammo bu pushaymonlik ularga hech qanday foyda bermaydi.

Ushbu oyatda Alloh taolo mushriklarning dunyoda qilgan ishlari, ya'ni Allohga sherik keltirishlari va yolg'on xudolarga sig'inishlari ularning o'zlariga qanday katta zarar keltirganini bayon qilmoqda. Ular o'zlarining abadiy saodatini, jannatni va Allohning roziligini boy berdilar. Buning evaziga esa faqat halokat va azobni sotib oldilar. Qiyomat kuni ularning butlari, shafoatchilari va barcha uydirgan narsalari g'oyib bo'ladi, ular esa yolg'iz va yordamsiz qoladilar.

Foydalar:

1. Tavhidning ahamiyati — Bu oyat musulmonlarga Allohning yagonaligiga iymon keltirish va Unga hech narsani sherik qilmaslik naqadar muhimligini eslatadi. Chunki shirk — eng katta ziyon va halokat sababidir.
2. Yolg'on umidlar behuda — Inson o'ziga yordam beradigan, shafoat qiladigan deb o'ylagan narsalari — xoh u butlar, xoh boylik, xoh mansab bo'lsin — qiyomat kunida hech qanday foyda bermaydi. Yagona shafoat qiluvchi Allohning izni bilan Payg'ambarimiz Muhammad (s.a.v.)dir.
3. To'g'ri e'tiqod — eng katta boylik — Insonning eng katta boyligi — bu to'g'ri e'tiqod va solih amaldir. Kim buni yo'qotsa, hamma narsani yo'qotgan bo'ladi.
4. Aql-idrokni ishlatish — Bu oyat insonlarni aql-idrokni ishlatib, ota-bobolarining diniga ko'r-ko'rona ergashmaslikka, balki haqiqatni izlab topishga chorlaydi. Zero, noto'g'ri e'tiqodning oqibati — abadiy ziyon va halokatdir.
5. Allohning rahmati va adolati — Alloh taolo bu oyat orqali bandalariga oqibatni oldindan bildirib qo'ymoqda. Bu Uning rahmatidandir. Kimki bu ogohlantirishdan saboq olsa, najot topadi.