سوره هود — آیه 76

معانی کلمات:

• أَعْرِضْ عَنْ هَذَا: از این (جدال و درخواست) صرفنظر کن و دست بردار.
• أَمْرُ رَبِّكَ: فرمان و قضای پروردگارت (در مورد هلاکت آنان).
• غَيْرُ مَرْدُودٍ: بازگرداندهنشدنی، دفعنشدنی و غیرقابل برگشت.

تفسیر آیه:

فرشتگان به حضرت ابراهیم (علیهالسلام) خطاب کردند: ای ابراهیم! از این گفتوگو و درخواستِ خود دربارهی قوم لوط دست بردار و از مجادله در این باره صرفنظر کن. زیرا فرمان پروردگارت برای هلاکت و عذاب آنان صادر شده و قضای الهی بر نابودی آنان قطعی گشته است. بهیقین، عذابی که برای این قوم مقرر شده، بر آنان نازل خواهد شد و هیچ چیز — نه جدال، نه دعا و نه شفاعت — نمیتواند آن را از آنان دفع کند یا بازگرداند. این عذاب، حتمی و غیرقابل برگشت است و هیچ قدرتی یارای جلوگیری از آن را ندارد.

فواید و پیامهای آیه:

1. قطعیت قضای الهی: وقتی ارادهی خداوند بر چیزی تعلق گیرد، هیچ مانعی نمیتواند آن را تغییر دهد؛ پس بنده باید در برابر فرمان خدا تسلیم باشد و از اصرار بر اموری که خلاف مشیت الهی است، دست بردارد.
2. ادب در برابر فرمان خدا: حضرت ابراهیم (ع) با وجود مقام والای خود، وقتی فرمان قطعی خدا را شنید، از درخواست خود دست کشید؛ این درس بزرگی است که حتی انبیا نیز در برابر قضای الهی تسلیم محض هستند.
3. رحمت و عذاب الهی: خداوند مهربان است و مهلت میدهد، اما وقتی عذابش فرا رسد، هیچ چیز نمیتواند آن را بازگرداند؛ بنابراین انسان باید پیش از فرا رسیدن اجل، بهسوی توبه و اصلاح بشتابد.
4. اهمیت دعا و شفاعت در جای خود: دعا و درخواست رحمت برای دیگران ارزشمند است، اما باید بدانیم که مشیت الهی بر اساس حکمت است و گاهی عذاب برای قومی حتمی میشود و دعا در آن حالت اثری ندارد.