سوره هود — آیه 75

معانی کلمات:

• حلیم: بردبار، کسی که شتاب در عقوبت ندارد و خشم خود را کنترل میکند.
• اوّاه: بسیار زاریکننده و نالان به درگاه خدا، کسی که از ترس گناه و خشیت الهی ناله و زاری سر میدهد.
• منیب: توبهکار و بازگشتکننده به سوی خدا، کسی که در تمام امور خود به خدا پناه میبرد.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، حضرت ابراهیم علیهالسلام را با سه صفت برجسته ستایش میکند که نشاندهنده اوج ایمان و اخلاق والای این پیامبر بزرگ است:

1. حلیم (بردبار): ابراهیم بسیار بردبار و شکیبا بود و در برخورد با خطاکاران، شتاب در مجازات و عقوبت نداشت. او با نرمی و مدارا با مردم رفتار میکرد و عجول نبود.
2. اوّاه (بسیار زاریکننده): او بسیار به درگاه خدا تضرع و زاری میکرد و از ترس گناهان و خطاهای خود، ناله و استغاثه سر میداد. این صفت نشاندهنده خشیت عمیق و عبودیت خالصانه او در برابر پروردگار است.
3. منیب (بازگشتکننده): او در تمام امور زندگی خود به سوی خدا بازمیگشت و توبهکار بود. هرگاه لغزشی از او سر میزد یا در برابر مشکلات قرار میگرفت، به درگاه الهی پناه میبرد و از او یاری میطلبید.

این سه صفت در کنار یکدیگر، تصویری کامل از یک بنده واقعی خدا را ترسیم میکنند: کسی که در برابر خلق بردبار است، در برابر خالق زاریکننده و خاشع است، و در تمام شئون زندگی به سوی او بازمیگردد.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه به ما میآموزد که بردباری و عدم شتاب در مجازات دیگران، از صفات برجسته مؤمنان است و باید در روابط اجتماعی خود آن را الگو قرار دهیم.
• زاری و تضرع به درگاه خدا، نشانه ایمان واقعی است و خداوند بندگانی را که با خشوع و ناله به او پناه میبرند، بسیار دوست دارد.
• توبه و بازگشت به سوی خدا نباید یک عمل مقطعی باشد، بلکه باید یک ویژگی دائمی در زندگی مؤمن باشد؛ به گونهای که در هر حالتی به یاد خدا باشد و به او پناه برد.
• این آیه نشان میدهد که پیامبران الهی نیز با وجود مقام والای خود، پیوسته به درگاه خدا تضرع میکردند؛ پس ما نیز باید در تمام شرایط، به درگاه او رو آوریم و از رحمت بیکرانش ناامید نشویم.