سوره یوسف — آیه 63

معانی کلمات:

• مُنِعَ مِنَّا الْكَيْلُ: پیمانه و سهم غلّه از ما دریغ شد؛ یعنی اگر برادرمان را نیاوریم، دیگر به ما گندم و آذوقه نخواهند داد.
• نَكْتَلْ: پیمانه بگیریم و آذوقه برداریم (ما و او با هم).
• لَحَافِظُونَ: قطعاً نگهبان و پاسدار او خواهیم بود.

تفسیر آیه:

هنگامی که برادران یوسف از سفر مصر به نزد پدرشان یعقوب بازگشتند، آنچه را که از عزت و بزرگواری عزیز مصر (یوسف) در حق خود دیده بودند، برای پدر بیان کردند و گفتند: «ای پدر ما! اگر برادرمان بنیامین را با ما نفرستی، پیمانه و سهم غلّه از ما دریغ خواهد شد و دیگر به ما آذوقه نخواهند داد. پس او را با ما بفرست تا همراه او آذوقه و پیمانه کامل بگیریم و ما بهطور قطع نگهبان او خواهیم بود و او را سالم و امن به نزد تو بازمیگردانیم.»

آنان در این سخن، هم امیدواری پدر را به دریافت آذوقه بیشتر جلب کردند و هم با وعده محافظت، دل نگرانیهای او را درباره فرزند کوچکش آرام ساختند. این در حالی بود که آنان نمیدانستند این «عزیز مصر» همان برادرشان یوسف است که سالها پیش به او ظلم کرده بودند و اکنون سرنوشت، آنان را به آزمونی دوباره میکشاند.

فواید و پیامهای آیه:

• اهمیت صداقت و اعتمادسازی در خانواده: برادران برای جلب اعتماد پدر، هم دلیل منطقی آوردند (نیاز به آذوقه) و هم تعهد اخلاقی دادند (حفاظت از برادر). این نشان میدهد که در روابط خانوادگی، برای رفع نگرانیها باید هم دلیل روشن بیان کرد و هم اطمینان خاطر داد.
• آزمون الهی در پوشش حوادث عادی: گاهی پیشامدهای روزمره مانند سفر و تجارت، صحنههای امتحان الهی هستند. برادران نمیدانستند که این درخواست، مقدمهای برای دیدار یوسف و بنیامین و آشکار شدن راز سالهاست. مؤمن باید در هر اتفاقی، حکمت و تدبیر خدا را ببیند.
• پاسداری از امانت و عهد: تعهد برادران به حفظ بنیامین، هرچند ظاهراً صادقانه بود، اما یادآور این اصل است که مسلمان باید به عهد و پیمان خود وفا کند و در حفظ امانت کوشا باشد؛ چنانکه قرآن کریم وفای به عهد را از صفات مؤمنان راستین میداند.
• رحمت الهی در سختیها: این آیه بخشی از داستانی است که پایان آن، گشایش و رحمت است. به مؤمن میآموزد که در سختیها و ناملایمات، به فرج الهی امیدوار باشد و هرگز از رحمت خدا ناامید نشود، چرا که خداوند تدبیر امور بندگانش را بهتر از آنان میداند.