Yusuf surasi — Oyat 73

Kalimalarning maʼnolari:

• Tollohi: Alloh nomi bilan qasam ichish.
• Laysa min sifotina: Bizning xislatlarimizdan emas.
• Sariqin: Oʻgʻrilik qiluvchilar.

Tafsir:

Yusuf alayhissalomning aka-ukalari Misr zaminiga kelganlarida, ularning yuklarida podshohning idishi topilgan edi. Shunda ular aybdor deb hisoblanib, qamoqqa olinish xavfiga duch kelishdi. Ular bu ayblovdan oqlanish uchun shunday dedilar: "Alloh nomi bilan qasam ichamizki, sizlar bizning ahvolimizni koʻrib turibsizlar. Biz bu yerga buzgʻunchilik qilish, oʻgʻrilik qilish uchun kelganimiz yoʻq. Sizlar bizning yurish-turishimizdan, muomalamizdan bizning halol va pokiza odamlar ekanligimizni bilasizlar. Biz hech qachon oʻgʻrilik qilmaganmiz va bunday ish bizning feʼlimizdan emas."

Ular bu soʻzlar bilan oʻzlarining begunohligini isbotlashga urindilar va guvohlikka Alloh taoloni keltirdilar. Chunki ular Yusuf alayhissalomning huzurida oʻzlarini yaxshi tutgan, halol va ishonchli kishilar sifatida tanilgan edilar. Endi esa ularning yukidan idish chiqishi ularni sharmanda qilgan, shuning uchun ham ular qasam ichib, oʻzlarini oqlashga harakat qilmoqdalar.

Foydalar:

Ushbu oyatdan quyidagi saboqlarni olamiz:

1. Inson begunohligini isbotlashda halol yoʻlni tanlashi, yolgʻon va hiyla-nayrangga qoʻl urmasligi kerak. Yusufning aka-ukalari ham begunoh ekanliklarini qasam bilan, rostgoʻylik bilan isbotlashga harakat qildilar.
2. Har bir musulmon halollik va poklikni oʻziga xislat qilib olishi, hatto ogʻir vaziyatlarda ham rostgoʻylikdan ajralmasligi lozim. Chunki ular "biz hech qachon oʻgʻri boʻlmaganmiz" deyishlari bilan oʻzlarining pokiza feʼllarini namoyon qildilar.
3. Insonning obroʻsi va ishonchliligi uning oldingi xatti-harakatlari bilan shakllanadi. Yaxshi nom va halollik insonni qiyin vaziyatlarda ham oqlaydi.
4. Qasam ichishda Alloh taoloning nomini tilga olish ishning jiddiyligini va soʻzning rostligini koʻrsatadi. Musulmon kishi Alloh nomini hurmat qilishi va uni behuda ishlarda tilga olmasligi kerak.
5. Bu oyatda aka-ukalarning "biz buzgʻunchilik uchun kelganimiz yoʻq" degan soʻzlari har bir inson yurtiga, jamiyatiga nisbatan yaxshi niyatda boʻlishi, buzgʻunchilik va fitnadan yiroq yurishi lozimligini oʻrgatadi.