حجر سۈرىسى — ئايەت 24

1) لۇغەت ئىزاھاتى:

• الْمُسْتَقْدِمِينَ: ئىلگىرى ئۆتكەنلەر، بۇرۇن كەلگەنلەر ۋە ئۆلۈپ كەتكەنلەر.
• الْمُسْتَأْخِرِينَ: كېيىن كەلگەنلەر، كېيىنكىلەر، يەنى كېيىنكى زاماندا ياشايدىغان ۋە تېخى كەلمىگەنلەر.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە ئۆزىنىڭ ھەممە ئىنسانلارنى، ئىلگىرى ئۆتكەنلەرنىمۇ، كېيىن كېلىدىغانلارنىمۇ، ھازىر ياشاۋاتقانلارنىمۇ تولۇق بىلىدىغانلىقىنى ئېلان قىلىدۇ. ئادەم ئەلەيھىسسالام زېمىنغا چۈشۈرۈلگەندىن تارتىپ قىيامەت كۈنىگىچە ياشىغان ۋە ياشايدىغان بارلىق ئىنسانلارنى ئاللاھ ئەزەلدىن بىلىپ تۇرىدۇ. كىم قاچان تۇغۇلىدۇ، كىم قاچان ئۆلىدۇ، كىم ئىلگىرى ئۆتكەن، كىم كېيىن كېلىدۇ — بۇلارنىڭ ھەممىسى ئاللاھنىڭ ئىلمىدە ئېنىق ۋە روشەن. ھېچقانداق ئادەم ئاللاھنىڭ بىلىشىدىن يوشۇرۇن قالالمايدۇ.

ئاللاھ ھەر بىر ئادەمنىڭ قاچان دۇنياغا كېلىدىغانلىقىنى، قاچان ۋاپات تاپىدىغانلىقىنى ۋە قانداق ئەمەل قىلىدىغانلىقىنى بىلىدۇ. شۇڭا ھەر بىر ئىنسان ئۆز ئەمىلىگە قاراپ مۇكاپاتلىنىدۇ ياكى جازالىنىدۇ. بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئەسكەرتىدۇكى، ئاللاھنىڭ ئىلمى چەكسىز ۋە مۇكەممەلدۇر، ھېچ نەرسە ئۇنىڭدىن يوشۇرۇن ئەمەس. بىز قانداق ياشىساق ۋە قانداق ئەمەل قىلساق، ھەممىسى ئاللاھنىڭ بىلىشىدە. شۇڭا ھەر ۋاقىت ياخشى ئەمەل قىلىشقا تىرىشىشىمىز، ئاللاھنىڭ بىزنى كۆرۈپ تۇرۇۋاتقانلىقىنى ئۇنۇتماسلىقىمىز كېرەك.

بۇ ئايەت يەنە شۇنى كۆرسىتىدۇكى، ئىلگىرى ئۆتكەن ئۈممەتلەرمۇ، كېيىن كېلىدىغان ئۈممەتلەرمۇ ئاللاھنىڭ ھېسابىغا تارتىلىدۇ. ھەر بىر ئادەم ئۆز ئەمىلىنىڭ ھېسابىنى بېرىدۇ. بۇ بىز ئۈچۈن چوڭ ئىبرەت ۋە ئەسكەرتىشتۇر. ئاللاھنىڭ بىلىشى ۋە ھېسابى ئادىل ۋە مۇكەممەلدۇر. شۇڭا بىز ئاللاھقا تەۋبە قىلىپ، ياخشى ئەمەللەرنى كۆپ قىلىشىمىز، ئاخىرەت ئۈچۈن تەييارلىق قىلىشىمىز كېرەك.

بۇ ئايەت بىزنى ئاللاھنىڭ قۇدرىتى ۋە ئىلمىنىڭ ئۇلۇغلۇقىنى تونۇشقا، ھەمدە ھەر ۋاقىت ئۆز ئەمەلىمىزگە دىققەت قىلىشقا چاقىرىدۇ. ئاللاھ ھەممىنى بىلىدۇ ۋە ھەممىگە گۇۋاھتۇر. بىز ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن ئۈمىد قىلىپ، ئۇنىڭ ئازابىدىن قورقۇپ، ياخشى ئەمەللەر بىلەن ئۇنىڭ رازىلىقىنى ئىزدەشىمىز كېرەك.