Аль-Хиджр сүрөсү — Аят 24

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• الْمُسْتَقْدِمِينَ — "мурун келгендер", башкача айтканда, буга чейин жашап өткөндөр, илгери өтүп кеткендер.
• الْمُسْتَأْخِرِينَ — "кийин келүүчүлөр", башкача айтканда, кийин келе тургандар, азыр жашап жаткандар жана кыяматка чейин келе тургандар.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта Өзүнүн илиминин чексиздигин жана ар нерсени камтып турганын билдирүүдө. Ал биздин арабыздан мурун өтүп кеткен ата-бабаларыбызды, Адам атадан тартып бүгүнкү күнгө чейин жашап өткөн бардык адамдарды, ошондой эле азыр жашап жаткандарды жана кыямат күнүнө чейин келе турган бардык муундарды толук билет. Алардын ким экени, качан төрөлгөнү, качан өлгөнү, эмне иш кылганы — баары Аллахтын илиминде ачык-айкын. Бул илимден эч нерсе жашыруун эмес, эч ким андан качып кутула албайт. Ал ар бир адамды өзүнүн ишине жараша сыйлайт же жазалайт.

1. Бул аяттан алынуучу пайдалар жана насааттар:

• Аллахтын илими чексиз: Ал бизден мурун өткөндөрдү да, кийин келе тургандарды да, азыр жашап жаткандарды да толук билет. Демек, биздин ар бир кылган ишибиз, жашыруун ойлорубуз да Ага белгилүү.
• Жоопкерчилик сезими: Ар бир адам өз иши үчүн жооп берерин билүү — адамды жакшылыкка түрткү берет, жамандыктан тыйат.
• Аллахтын кудуретине ишенүү: Өткөндөр да, келечектегилер да Аллахтын илиминде экенин билүү — Аллахтын кудуретине жана даанышмандыгына болгон ишенимди бекемдейт.
• Исламдын адилеттиги: Ар ким өз ишине жараша сыйлык же жаза алат. Бул — Исламдын адилеттүүлүгүнүн далили.
• Убакытты баалоо: Биз да ошол "мурун келгендердин" же "кийин келүүчүлөрдүн" катарындабыз. Ошондуктан ар бир күнүбүздү, ар бир ишибизди жакшылык менен өткөрүүгө аракет кылышыбыз керек.

Бул аят бизди Аллахтын илиминин улуулугун ойлонууга, өз иш-аракеттерибизди жакшыртууга жана Аллахтын алдындагы жоопкерчилигибизди эстен чыгарбоого чакырат.