Hijr surasi — Oyat 24

Kalimalarning ma'nolari:

• المُسْتَقْدِمِينَ: Ilgari o'tganlar, avvalgi ummatlar va sizdan oldin yashab o'tgan kishilar.
• المُسْتَأْخِرِينَ: Keyin keladiganlar, qiyomatgacha dunyoga keladigan barcha insonlar.

Tafsir:

Alloh taolo O'zining ilmi har narsani qamrab olganini, hech narsa Undan yashirin emasligini bildirib, marhumlarga va tiriklarga xitob qilmoqda. U zot Odam alayhissalom yerga tushirilganidan to qiyomat kunigacha o'tgan va kelajakda yashaydigan barcha insonlarni to'liq biladi. Kim ilgari tug'ilgan va vafot etgan bo'lsa, kim hozir tirik bo'lsa va kim kelajakda dunyoga keladigan bo'lsa — barchasi Allohning ilmida aniq va ravshandir. U zot uchun o'tmish, hozir va kelajak bir xildir; hech bir jonzotning tug'ilishi, hayoti, o'limi va amallari Undan yashirin emas. Bu oyatda Alloh taolo insonlarning avvalgi va keyingi avlodlarini bilishini ta'kidlab, ularning barchasi qiyomatda amallariga yarasha jazolanishinga ishora qilmoqda.

Foydalar:

• Allohning ilmi cheksiz va mukammaldir; U har bir insonning tug'ilishi, yashashi va o'limini to'liq biladi. Bu mo'minning qalbini taskin bilan to'ldiradi, chunki u hech qachon yolg'iz emasligini, Alloh uni doimo ko'rib turishini biladi.
• Har bir inson o'z amallari uchun mas'ul ekanini anglab, yaxshi ishlarga shoshilishi va gunohlardan tiyilishi lozim. Chunki Alloh hamma narsani biladi va qiyomat kuni har kimni amaliga yarasha mukofotlaydi yoki jazolanadi.
• Bu oyat insonni dunyo hayotining o'tkinchiligini eslatadi; avvalgi avlodlar o'tib ketdi, keyingilar keladi, ammo Allohning ilmi va hukmi abadiydir. Shuning uchun inson o'z hayotini ma'naviy boyitishga, Allohga yaqinlashishga intilishi kerak.