Ан-Нахль сүресі — Аят 103

1. Сөздердің мағынасы:

• بَشَرٌ — адам баласы, адам.
• لِسَانُ — тіл, яғни тіл (сөйлеу тілі, лексика).
• يُلْحِدُونَ — қисайтады, бұрады, яғни олар айыптау мен жала жабу үшін қисайтып көрсетеді.
• أَعْجَمِيٌّ — араб тілінде дұрыс сөйлемейтін, тілі шұбар, анық емес.
• مُّبِينٌ — анық, түсінікті, айқын.

1. Аяттың тәпсірі:

Аллаһ Тағала бұл аятта Мекке мүшріктерінің Пайғамбарға (с.а.с.) қарсы айтқан жаласын әшкерелейді. Олар: «Мұхаммедке Құранды бір адам үйретеді, ол өзі ойлап тапқан жоқ» — деп айтқан болатын. Аллаһ олардың бұл сөзін жоққа шығарып: «Біз олардың осылай дейтінін әлбетте білеміз» — дейді.

Содан кейін Аллаһ олардың жаласының негізсіздігін ашық дәлелмен көрсетеді: олар Құранды үйретеді деп айыптаған адамның тілі араб тілі емес, керісінше, ол анық сөйлей алмайтын, тілі шұбар адам. Ал Құран болса — анық, көркем, шешен араб тілінде түскен. Егер Құранды шынымен сол шетелдік адам үйреткен болса, онда Құранның да тілі шұбар болып, ондағы сөздер анық емес болар еді. Бірақ Құранның тілі мүлде кемел, анық әрі шешен. Бұл — олардың жаласының жалған екенінің айқын дәлелі. Осылайша Аллаһ олардың өтірігін өз сөздерімен-ақ жоққа шығарады.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Құран — Аллаһтың сөзі, оны ешбір адам ойлап таба алмайды. Оның тілінің кемелдігі, шешендігі мен анықтығы — оның құдайлық сипатының дәлелі.
• Құранның араб тілінде түсуі — оның бүкіл адамзатқа түсінікті әрі айқын бағыт-бағдар болуы үшін.
• Жала мен өтірік әруақытта өзін-өзі әшкерелейді; ақиқат анық болса, жалған сөздер оған қарсы тұра алмайды.
• Құранның ғажайып көркемдігі мен мағына тереңдігі — оны оқыған әрбір адамды ойландырып, иманға жетелейтін үлкен нығмет.
• Ислам діні ақыл мен дәлелге шақырады: адам Құранды оқып, ойланып, оның шынайылығына көз жеткізе алады.