Nahl surasi — Oyat 103

Kalimalarning ma'nolari:

• "يُلْحِدُونَ" – tilni qiyshaytirib, biror tomonga og'diradilar, ishora qiladilar.
• "أَعْجَمِيّ" – arabcha bo'lmagan, notiq (so'zlashuvda) ojiz bo'lgan til yoki kishi.
• "مُبِين" – ochiq-oydin, ravshan, hech qanday noaniqlikdan xoli bo'lgan.

Tafsir:

Alloh taolo o'z Payg'ambari Muhammad sollallohu alayhi vasallamga tasalli berib, quyidagilarni aytadi: Biz, albatta, yaxshi bilamizki, mushriklar (Quraysh kofirlari) siz haqingizda: "Bu Qur'onni unga faqat bir inson o'rgatmoqda", deb aytadilar. Ular bu so'zlari bilan Payg'ambar alayhissalomni yolg'onchi qilishni va Qur'onning ilohiy ekanligiga shubha uyg'otishni maqsad qiladilar. Lekin ularning bu da'volari mutlaqo noto'g'ri va asossizdir. Chunki ular ta'lim beruvchi deb ishora qilayotgan shaxsning tili – arabcha emas, balki "a'jamiy" (g'ayri arab) tilidir, ya'ni u arab tilida ravon va fasohat bilan gapira olmaydi. Holbuki, bu Qur'on o'zi ochiq-oydin, ravon va fasohati bilan barchani hayratga soladigan arab tilida nozil bo'lgan. Qanday qilib arab tilida g'oyat fasohatli va balog'atli bo'lgan bu kitob, arabchani yaxshi bilmaydigan, tili chala bo'lgan bir odam tomonidan o'rgatilishi mumkin? Bu aqlan mutlaqo mumkin emas. Demak, ularning bu da'volari o'z-o'zidan botil bo'lib qoladi.

Oyatdan olinadigan saboqlar va foydalar:

• Qur'onning har bir so'zi, har bir harfi Alloh tomonidan nozil bo'lganligi uning fasohati, balog'ati va ilohiy uslubidan yaqqol ko'rinib turibdi. Bu esa mo'minlarning iymonini mustahkamlaydi.
• Alloh taolo o'z Payg'ambarini dushmanlarning asossiz ig'volari va bo'htonlaridan himoya qilishini va ularning yolg'on da'volarini o'zi rad etishini bildiradi. Bu mo'minlarga ham bir tasalli: agar ular haq yo'lda bo'lsalar, Alloh ularni yolg'onchilarning tilidan saqlaydi.
• Bu oyatda aql va mantiqdan foydalanishning ahamiyati ko'rsatilgan. Ya'ni, haqiqatni aniqlashda aqlga murojaat qilish, asossiz da'volarni rad etishda dalil va hujjat keltirish lozim.
• Qur'onning arab tilida nozil bo'lishi uning umuminsoniy ekanligiga zid emas, balki u orqali Islom dinining asl manbai saqlanib qolgan va u barcha zamonlar va makonlar uchun mo''jiza bo'lib qoladi.