سوره نحل — آیه 86

معانی کلمات:

• شُرَكَاءَهُمْ: معبودانی که مشرکان آنها را شریک خدا قرار داده بودند (بتها و معبودان باطل).
• نَدْعُو مِن دُونِكَ: میپرستیدیم و به عبادت میگرفتیم غیر از تو.
• فَأَلْقَوْا إِلَيْهِمُ الْقَوْلَ: پس معبودان سخن را به سوی آنان انداختند؛ یعنی پاسخ دادند و گفتند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه از صحنهای هولناک در روز قیامت خبر میدهد که مشرکان، آنگاه که معبودان خود را که در دنیا آنها را شریک خدا قرار داده بودند و میپرستیدند، میبینند، رو به درگاه پروردگار میکنند و میگویند: «پروردگارا! اینها همان شریکهایی هستند که ما آنها را غیر از تو میخواندیم و عبادت میکردیم.» آنان با این سخن میخواهند تقصیر و گناه خود را به گردن معبودان بیندازند و آنها را در گمراهی خود شریک جلوه دهند. اما در همان لحظه، خداوند به معبودان قدرت سخن گفتن میدهد و آنها در پاسخ به مشرکان میگویند: «شما قطعاً دروغگویید!» یعنی ما هرگز شما را به پرستش خود فرانخواندیم و ادعای الوهیت نداشتیم؛ شما خودتان از روی جهل و گمراهی ما را شریک خدا قرار دادید و عبادت کردید. پس گناه و وبال آن بر خود شماست، نه بر ما.

فواید و پیامهای آیه:

1. مسئولیتپذیری در برابر اعمال: در روز قیامت هیچکس نمیتواند گناه خود را به گردن دیگری بیندازد؛ هر کس پاسخگوی اعمال خویش است و عذرتراشیها سودی ندارد.
2. بطلان شرک و عبادت غیر خدا: این آیه نشان میدهد که معبودان باطل نه تنها توانایی شفاعت یا یاری ندارند، بلکه در روز قیامت از مشرکان بیزاری میجویند و آنها را تکذیب میکنند.
3. عدالت کامل الهی: خداوند حتی به معبودان باطل نیز فرصت سخن گفتن میدهد تا حقیقت روشن شود و هیچ بهانهای برای مشرکان باقی نماند؛ این نشانه عدالت و حکمت بینهایت خداوند است.
4. هشدار به انسانها: انسان باید در انتخاب معبود و مسیر زندگی دقت کند و فریب وسوسههای شیطانی و تقلید کورکورانه را نخورد، زیرا در نهایت تنها خدای یگانه سزاوار عبادت است و اوست که در روز سختیها یاری میرساند.