Ан-Нахль сүресі — Аят 86

1. Сөздердің мағынасы:

• أَشْرَكُوا: Аллаһқа серік қосты, яғни Аллаһтан басқа нәрселерге құлшылық етті.
• شُرَكَاءَهُمْ: Олардың серіктері — қиямет күні олардың өздері құлшылық еткен бұттары мен пұттары.
• نَدْعُو: Шақырамыз, дұға етеміз, құлшылық етеміз.
• مِن دُونِكَ: Сенен басқа, яғни Аллаһтан өзге.
• فَأَلْقَوْا إِلَيْهِمُ الْقَوْلَ: Олар (пұттар) оларға сөз тастады, яғни жауап қайтарды.
• لَكَاذِبُونَ: Сендер өтірік айтушыларсыңдар.

1. Аяттың тәпсірі:

Қиямет күні Аллаһқа серік қосқан мүшріктер өздері дүниеде құлшылық еткен пұттарын, яғни «серіктерін» көреді. Сол кезде олар: «Уа, Раббымыз! Міне, біз Сенен басқа шақырып, құлшылық еткен серіктеріміз осылар», — дейді. Олар бұл сөзді айтудағы мақсаты — өз күнәларының ауыртпалығын сол пұттарға артып, «бізді осылар адастырды» деп ақталуға тырысу. Бірақ Аллаһтың құдіретімен сол пұттар тілге келіп, оларға жауап береді: «Сендер өтірік айтып тұрсыңдар! Біз сендерді өзімізге құлшылық етуге шақырған жоқпыз, біз сендерге Аллаһқа серік болуды бұйырған жоқпыз, тіпті біздің құдайлыққа лайық екенімізді де айтқан емеспіз». Осылайша пұттар өздеріне табынғандарды өтірікшіге шығарады. Яғни, мүшріктердің «бізді осылар адастырды» деген уәжі жалған болып шығады, себебі олар өз еріктерімен, өз қалауларымен Аллаһтан басқа нәрселерге құлшылық еткен болатын. Бұл аят қиямет күні мүшріктердің өздері табынған нәрселерімен бетпе-бет келіп, бір-бірін айыптауға тырысқанымен, шындықтың ашылып, олардың жалған сенімдерінің түбегейлі негізсіз екендігінің айқындалатынын баяндайды.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Аллаһтың әділдігі: Қиямет күні әркім өз ісінің есебін береді. Ешкім басқаға өз күнәсін арта алмайды, әркім өз жауапкершілігін өзі тартады. Бұл — Аллаһтың абсолютті әділдігінің көрінісі.
• Тәухидтің маңыздылығы: Аят Аллаһқа серік қосудың қаншалықты ауыр күнә екенін және оның ақыреттегі зардабын көрсетеді. Тек Аллаһқа ғана құлшылық ету — құтқарылудың жалғыз жолы.
• Жалған сенімдердің әшкереленуі: Дүниеде адамдар сенген жалған құдайлар, пұттар, адамдар немесе басқа да нәрселер қиямет күні өздеріне табынғандардан безініп, оларды өтірікшіге шығарады. Бұл — ақиқаттың мәңгілік жеңісі.
• Тәубеге шақыру: Бұл аят әрбір адамға ой салады: дүниеде тәубе етіп, Аллаһқа шынайы бет бұруға әлі де мүмкіндік бар. Өйткені қиямет күні өкіну пайда бермейді.
• Исламның ақиқаттығы: Ислам — адамды жалған сенімдерден арылтып, тек бір Аллаһқа құлшылық етуге бастайтын жалғыз тура жол. Бұл аят Исламның негізгі ұстанымы — тәухидтің маңыздылығын айқындайды.