سوره نحل — آيت 86

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• شُرَكَاءَهُمْ: انهن جا شريڪ، يعني اهي بت ۽ مورتيون جن کي مشرڪن الله سان گڏ پوڄيندا هئا ۽ انهن کي شريڪ سمجهندا هئا.
• نَدْعُو مِن دُونِكَ: اسان تنهنجي سواءِ انهن کي سڏيندا ۽ پوڄيندا هئاسين.
• فَأَلْقَوْا إِلَيْهِمُ الْقَوْلَ: پوءِ انهن (بتن) انهن ڏانهن ڳالهه اڇلائي، يعني الله جي قدرت سان جواب ڏنو.
• لَكَاذِبُونَ: يقيناً توهان ڪوڙا آهيو.

2) تفسير:

قيامت جي ڏينهن جڏهن مشرڪ ماڻهو پنهنجن انهن معبودن کي ڏسندا جن کي اهي الله کان سواءِ پوڄيندا هئا، ته چوندا: اي اسان جا پالڻهار! هي آهن اسان جا شريڪ، جن کي اسان تنهنجي سواءِ سڏيندا ۽ پوڄيندا هئاسين. اهي اهڙو چئي پنهنجي عبادت جو الزام انهن بتڙن تي وجهڻ چاهيندا، پر الله تعاليٰ انهن بتڙن کي ڳالهائڻ جي طاقت عطا فرمائيندو، ۽ اهي پنهنجي پوڄارين کي جواب ڏيندا ۽ چوندي: بيشڪ توهان ڪوڙا آهيو. يعني اسان توهان کي هرگز پنهنجي عبادت ڏانهن نه سڏيو هو، ۽ نه اسان اهو دعويٰ ڪيو هو ته اسان الله جا شريڪ آهيون، تنهنڪري توهان جو الزام ڪوڙو ۽ بي بنياد آهي. هن آيت ۾ مشرڪن جي بيوسي ۽ انهن جي معبودن جي بيزاريءَ جو بيان آهي، ته قيامت جي ڏينهن نه ڪو ڪم ايندو ۽ نه ڪنهن جي سفارش فائدو ڏيندي.

3) فائدا ۽ سبق:

• شرڪ جي بڇڙائي ۽ ان جو انجام معلوم ٿئي ٿو ته قيامت جي ڏينهن مشرڪ پنهنجي معبودن کان به بيزار ٿي پوندا ۽ اهي به انهن کي ڪوڙو چوندي.
• الله تعاليٰ جي قدرت جو اظهار آهي ته هو بي جان شين کي به ڳالهائڻ جي طاقت ڏئي سگهي ٿو، جيئن قيامت جي ڏينهن بت ڳالهائيندا.
• اهو سبق آهي ته انسان کي صرف ۽ صرف هڪ الله جي عبادت ڪرڻ گهرجي، ڇاڪاڻ ته ٻيا سڀ معبود نه ڪم ايندا ۽ نه ئي ڪنهن جي مدد ڪري سگهندا.
• قرآن مجيد ۾ بيان ڪيل اهي منظر انسان کي غور ۽ فڪر ڏانهن سڏين ٿا ته هو دنيا ۾ ئي توبه ڪري ۽ صحيح عقيدو اختيار ڪري.
• اهڙن بيانن مان اسلام جي حقانيت ۽ قرآن جي سچائيءَ جو يقين وڌي ٿو، جو اهو اڳواٽ ئي اهڙين حقيقتن کان آگاهه ڪري ٿو جيڪي اکين ڏٺي کان اڳتي آهن.