Isro surasi — Oyat 31

Kalima ma'nolari:

• Imloq: qashshoqlik, faqirlik, yetishmovchilik.
• Khati'an: katta gunoh, xato va adashuv.

Tafsir:

Alloh taolo bandalariga shafqat va rahm-shafqat ko'rsatib, ularni eng og'ir gunohlardan biri — farzandlarini o'ldirishdan qaytarmoqda. Bu oyatda musulmonlarga o'z farzandlarini kelajakda qashshoqlikka tushib qolishdan qo'rqib o'ldirmaslik buyurilmoqda. Ya'ni, "Agar ularni boqishga, ularning nafaqasini berishga kuchimiz yetmay qolsa", degan xavotir bilan bolalarni o'ldirish — johiliyat davridagi eng yomon odatlardan biri edi. O'sha paytda ba'zi arablar qashshoqlikdan qo'rqib, ayniqsa qiz farzandlarini tiriklayin ko'mib tashlashardi.

Alloh taolo bu oyatda ularga ishonch va taskin berib: "Ularning rizqini ham, sizlarning rizqingizni ham Biz beramiz", deya marhamat qilmoqda. Ya'ni, rizq beruvchi yolg'iz Allohdir. U zot farzandlaringizning ham, sizlarning ham rizqingizni kafolatlagan. Shuning uchun qashshoqlikdan qo'rqib, gunoh ish qilishning hojati yo'q. Alloh taolo o'z bandalariga rizq berishni va'da qilgan.

So'ngra Alloh taolo bu ishning naqadar og'ir jinoyat ekanini ta'kidlab: "Ularni o'ldirish — katta gunohdir", deya xabar bermoqda. Chunki bu begunoh jonlarni o'ldirish, ularning gunohi yo'qligi holda ularga zulm qilishdir. Bu — Allohning marhamatiga zid bo'lgan, insoniyatga xos bo'lmagan vahshiyona ishdir.

Foydalar va saboqlar:

1. Rizq va boylik Allohning qo'lidadir. U zot xohlagan bandasiga keng rizq beradi, xohlaganiga esa tor qiladi. Shuning uchun bandaning vazifasi sabr qilish va Allohga tavakkal qilishdir.
2. Farzandlar — Allohning in'omi va omonatidir. Ularni o'ldirish yoki ularga zulm qilish — Allohning omonatiga xiyonat qilishdir.
3. Islom dini hayotni aziz va muqaddas deb biladi. Har bir begunoh jonni o'ldirish — butun insoniyatni o'ldirish kabidir.
4. Musulmon kishi kelajakdan qo'rqib, gunoh ishlarga qo'l urmasligi kerak. Allohga ishonch va tavakkal — mo'minning eng go'zal xislatlaridandir.
5. Bu oyat islomning inson hayotiga, oila qadriyatlariga va ijtimoiy adolatga bo'lgan hurmatini ko'rsatadi. Islom har doim insonlarni ezgulikka, rahm-shafqatga va Allohga ishonishga chorlaydi.