سوره اسراء — آیه 67

معانی کلمات:

• ضُرّ: سختی، زیان و گرفتاری.
• ضَلَّ: گم شد، از یاد و خاطر رفت.
• تَدْعُونَ: کسانی را که میخوانید و میپرستید.
• نَجَّاکُمْ: نجاتتان داد، رهایتان کرد.
• أَعْرَضْتُمْ: روی گرداندید، پشت کردید.
• کَفُورًا: بسیار ناسپاس، کفرانکنندهی نعمتها.

تفسیر آیه:

ای مشرکان! هنگامی که در دریا گرفتار سختی و خطری میشوید، چنان که ترس غرق شدن به سراغتان میآید، تمام آن معبودهایی که در خشکی میپرستیدید از خاطر و اندیشهتان محو میشوند و هیچ کس را به یاد نمیآورید و نمیخوانید مگر خداوند یکتا را. در آن لحظهی بحرانی، با اخلاص کامل فقط او را میخوانید و از او یاری میطلبید، چون میدانید که هیچ کس جز او نمیتواند شما را نجات دهد. اما وقتی خداوند شما را از آن خطر هولناک رهاند و به خشکی رساند، دوباره از راه توحید و اخلاص روی میگردانید و به شرک و بتپرستی خود بازمیگردید و نعمت بزرگ نجات را فراموش میکنید. این رفتار، نشانهی ناسپاسی و کفران انسان است؛ چرا که انسان ذاتاً نعمتهای خدا را ناسپاسی میکند و تنها در سختیها به یاد خدا میافتد و پس از رهایی، او را فراموش میکند.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه نشان میدهد که فطرت انسان در برابر خداوند تسلیم است و در سختیها، ناخودآگاه به او پناه میبرد؛ پس باید این فطرت پاک را در همهی حالات زنده نگه داریم و تنها به خدا تکیه کنیم.
• انسان باید شکرگزار نعمتهای الهی باشد و نجات از خطرات را فراموش نکند؛ شکر نعمت، سبب افزایش آن میشود و ناسپاسی، نعمتها را از بین میبرد.
• این آیه ما را دعوت میکند که در آرامش و راحتی نیز مانند سختیها، به یاد خدا باشیم و ایمان خود را تنها به دوران بلا محدود نکنیم.
• شناخت ضعف انسان و نیاز دائمی او به خداوند، او را متواضع و خداوند را مهربان و بخشنده نشان میدهد که حتی با وجود ناسپاسی بندگان، باز هم آنها را یاری میکند.