سوره اسراء — آیه 82

معانی کلمات:

• شِفاء: درمان و بهبودی از بیماریهای روحی و جسمی.
• رَحْمَة: مهر و بخشایش الهی که مایهی نجات و سعادت است.
• خَسارًا: زیان، نقصان و هلاکت.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیهی شریفه میفرماید که از قرآن، آنچه را که مایهی شفا و درمان است نازل میکنیم. این شفا شامل دو بخش است: نخست، شفای قلبها از بیماریهای روحی مانند جهل، شک، نفاق و کفر؛ زیرا قرآن با نور هدایت خود، تاریکیهای جهل و گمراهی را از دلهای مؤمنان میزداید و آنها را به راه راست رهنمون میشود. دوم، شفای جسمها؛ به این معنا که تلاوت قرآن و دعاهای برگرفته از آن، برای درمان بیماریهای جسمی نیز مؤثر است و خداوند برکت را در آن قرار داده است.

همچنین قرآن برای مؤمنان مایهی رحمت است؛ زیرا ایمان به آن، عمل به دستوراتش و پیروی از راهنماییهایش، سبب جلب رحمت الهی و رسیدن به سعادت دنیا و آخرت میشود. اما همین قرآن برای ستمگران و کافران، نه تنها سودی ندارد، بلکه بر زیان و خسران آنان میافزاید؛ چرا که آنان با شنیدن آیات الهی، به جای پذیرش حق، تکذیب و انکار میکنند و این لجاجت و سرکشی، آنان را در گمراهی و هلاکت بیشتر فرو میبرد. به عبارت دیگر، قرآن برای مؤمنان داروی شفابخش و مایهی رحمت است، اما برای ظالمان که با دشمنی به آن مینگرند، موجب افزایش کفر و خسران آنان میشود.

فواید و پیامهای آیه:

• قرآن کریم نسخهی کامل درمانی برای همهی بیماریهای روحی و روانی بشر است و هر کس با ایمان و خلوص به آن روی آورد، شفای حقیقی را در آن مییابد.
• رحمت الهی شامل حال مؤمنانی میشود که به قرآن عمل میکنند و آن را راهنمای زندگی خود قرار میدهند.
• تأثیر قرآن بر انسانها بسته به نیت و رویکرد آنان است؛ مؤمنان از آن نور و هدایت میگیرند و کافران با انکار خود، بر خسران و زیان خویش میافزایند.
• این آیه مایهی دلگرمی مؤمنان است که در هر شرایطی به قرآن پناه ببرند و از آن شفا و رحمت بخواهند، و هشداری است برای ظالمان که عاقبت انکار حق، جز زیان و نابودی نیست.