Аль-Исра сүрөсү — Аят 98

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• ذَٰلِكَ — "Ошол" дегенди билдирет, бул жерде аталган азап-кайгыны көрсөтөт.
• جَزَاؤُهُم — "Алардын жазасы" деген мааниде.
• كَفَرُوا — "Каапырлык кылышты", башкача айтканда Аллахтын аяттарын жана белгилерин четке кагышты.
• آيَاتِنَا — "Биздин аяттарыбыз", Аллахтын ачык-айкын белгилери жана далилдери.
• عِظَامًا — "Сөөктөр", чирип калган сөөктөр.
• رُفَاتًا — "Чырылдап кеткен нерселер", майдаланып, талкаланып кеткен бөлүктөр.
• مَبْعُوثُونَ — "Кайра тирилтилүүчүлөр", кайра жаралуучулар.
• خَلْقًا جَدِيدًا — "Жаңы жаратылыш", башкача айтканда жаңыдан жаратуу.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала каапырларга боло турган азап-кайгынын себебин түшүндүрүп жатат. Аларга даярдалган ошол катуу жаза — алардын өздөрүнүн кылган иштеринин натыйжасы. Себеби алар Аллахтын ачык-айкын аяттарын, далилдерин жана пайгамбарлар аркылуу келген чакырыкты четке кагышты. Алар Аллахка ибадат кылууга чакырылганда, моюн сунуудан баш тартышты.

Алардын каапырлыгынын дагы бир көрүнүшү — өлгөндөн кийин кайра тирилүүнү таң калыштуу жана мүмкүн эмес нерсе деп эсептешти. Алар: "Биз өлүп, сөөктөрүбүз чирип, майдаланып, талкаланып кеткенден кийин, чын эле жаңыдан жаратылып кайра тирилтилебизби?" — деп, ишенбөөчүлүк менен сурашты. Алар муну акылга сыйбаган нерсе деп ойлошту, бирок алар Аллахтын кудурети чексиз экенин, каалаган нерсени жаратууга жөндөмдүү экенин түшүнүшпеді.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана насааттар:

• Аллахтын кудурети чексиз: Ал өлгөн адамдарды, чирип кеткен сөөктөрдү кайрадан жаратууга жөндөмдүү. Бул Аллах үчүн эч кыйынчылык туудурбайт. Ошондуктан кайра тирилүүгө ишенүү — ыймандын негизги бөлүгү.
• Каапырлыктын кесепети: Аллахтын аяттарын четке кагуу жана пайгамбарларды жалганга чыгаруу адамды тозок азабына алып барат. Бул аят бизди ой жүгүртүүгө чакырат: биз Аллахтын белгилерин таанып, Ага ыйман келтиришибиз керек.
• Кайра тирилүүгө ишенүү — жоопкерчиликтин негизи: Эгер адам кайра тирилерин жана эсеп берерин билсе, анда ал жакшылык кылууга, арамдан качууга умтулат. Бул адамдын жашоосун түзөт жана коомго пайдалуу болууга түрткү берет.
• Ислам — акылга жана ой жүгүртүүгө чакырган дин: Куран бизди Аллахтын жаратуусундагы далилдерди ойлонуп көрүүгө, өлгөндөн кийин кайра тирилүүнүн мүмкүн экенин түшүнүүгө чакырат. Бул — ыйманды бекемдей турган нерсе.
• Үмүт жана коркунуч: Аятта азап тууралуу айтылганы менен, ал ошондой эле Аллахтын адилеттигин жана даанышмандыгын көрсөтөт. Ким ыйман келтирип, жакшы иштерди кылса, ага түбөлүк бейиш бар. Бул — ар бир адам үчүн чоң үмүт жана кубаныч.