سوره بقره — آیه 269

معانی کلمات:

• حکمت: به معنای درستی گفتار و کردار، علم نافع، و شناخت حق و عمل به آن است.
• خیرًا کثیرًا: نیکی و برکت فراوان و بیاندازه.
• أولو الألباب: صاحبان خردهای پاک و عقلهای سلیم که از نور هدایت الهی بهرهمندند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال حکمت را — که همان درستی در گفتار، دقت در کردار، و شناخت عمیق دین و اسرار شریعت است — به هر کس از بندگانش که بخواهد عطا میکند. این عطا بر اساس مشیت و حکمت الهی است، نه بر اساس تلاش صرف یا جایگاه ظاهری افراد. کسی که به این موهبت بزرگ دست یابد، در حقیقت خیر و برکت بینهایتی به او داده شده است؛ زیرا حکمت کلید سعادت دنیا و آخرت است و انسان را به راه راست هدایت میکند. اما این حقیقت را تنها کسانی درک میکنند و از آن پند میگیرند که دارای عقلهای سلیم و خردهای روشن هستند؛ چرا که آنان با بصیرت خود، ارزش این نعمت را میدانند و در مسیر استفاده از آن گام برمیدارند.

فواید و پیامهای آیه:

• حکمت و درستی در گفتار و عمل، بزرگترین سرمایهی انسانی است که خداوند به بندگان برگزیدهی خود عطا میکند و از هر مال و ثروتی ارزشمندتر است.
• این آیه ما را تشویق میکند تا از خداوند حکمت بخواهیم و در طلب علم نافع و عمل صالح بکوشیم، زیرا این خواسته، خواستهای والا و پربرکت است.
• تنها کسانی از آیات الهی و مواعظ قرآن بهره میبرند که عقل خود را از آلودگیها پاک کرده و با تفکر و تدبر، حقیقت را درک میکنند؛ پس باید همواره در صدد تقویت خرد و بصیرت خود باشیم.
• این آیه نشان میدهد که اسلام به تعقل و اندیشه اهمیت فراوان میدهد و انسان را به استفاده از نعمت عقل برای رسیدن به سعادت دعوت میکند.