Baqara surasi — Oyat 269

Kalimalarning ma'nolari:

• Hikmat: so'zda to'g'rilik, amalda esa to'g'ri ish qilish, ya'ni ilm va amalni birlashtirish. Ba'zi ulamolar buni foydali ilm deb ta'riflaganlar.
• Ulul-albob: aql egalari, ya'ni Allohning nuri bilan qalblari yorug' bo'lgan, Uning hidoyati bilan to'g'ri yo'lni topgan komil aql sohiblari.

Tafsir:

Alloh taolo O'z fazli va marhamati bilan O'zi xohlagan bandalariga hikmatni, ya'ni so'zda to'g'rilik va amalda to'g'ri ish qilishni ato etadi. Bu — insonni to'g'ri yo'lga boshlaydigan, haqni botildan ajratadigan, foydali ilm va solih amalni o'z ichiga olgan buyuk ne'matdir. Kimga bu hikmat berilgan bo'lsa, demak, unga juda katta va cheksiz yaxshilik berilgan ekan. Chunki hikmat insonni dunyo va oxirat saodatiga yetaklaydi, uning qalbini yoritadi va amallarini to'g'rilaydi.

Bu ulug' ne'matning qadrini esa faqat aql-idrok egalari anglaydilar. Ular Allohning oyatlarini chuqur tafakkur qiladilar, undan saboq oladilar va o'z hayotlarini shu hidoyat asosida quradilar. Aqli zaif va ko'ngli g'ofil bo'lganlar esa bu buyuk ne'matning qadrini bilmaydilar va undan foydalana olmaydilar.

Foydalar:

• Hikmat — Allohning eng buyuk ne'matlaridan biri bo'lib, u insonni to'g'ri yo'lga boshlaydi va ezgu amallarga yetaklaydi.
• Ilm va amalni birlashtirish — haqiqiy hikmatning belgisidir. Faqat bilimga ega bo'lish yetarli emas, balki o'sha bilimga muvofiq amal qilish ham zarur.
• Alloh taolo hikmatni O'zi xohlagan kishilarga beradi, shuning uchun bandalar bu ne'matni so'rab, Unga iltijo qilishlari lozim.
• Aql-idrok egasi bo'lish — Allohning oyatlaridan saboq olish va ularga amal qilishning asosiy shartidir.
• Bu oyat musulmonlarni ilm olishga, tafakkur qilishga va o'z aqllarini to'g'ri ishlatishga chorlaydi, chunki aql — insonni boshqa maxluqotlardan ajratib turadigan ulug' ne'matdir.