સૂરા અલ-બકરા — આયત 276

શબ્દોની સમજૂતી:

• يَمْحَقُ (યમ્હકુ): નષ્ટ કરે છે, ઘટાડે છે, બરકત લઈ જાય છે.
• الرِّبَا (અર-રિબા): વ્યાજ, સૂદ — જે ધિરાણ પર વધારાની રકમ લેવામાં આવે છે.
• يُرْبِي (યુર્બી): વધારે છે, વૃદ્ધિ આપે છે, બરકત આપે છે.
• الصَّدَقَاتِ (અસ-સદકાત): દાન, ખૈરાત — અલ્લાહના માર્ગમાં આપવામાં આવતું દાન.
• كَفَّارٍ (કફ્ફાર): ખૂબ નાશુક્રો, હઠીલો ઇનકાર કરનાર.
• أَثِيمٍ (અથીમ): પાપી, ગુનાહમાં ડૂબેલો.

આયતની તફસીર:

અલ્લાહ તઆલા જણાવે છે કે તે વ્યાજ (સૂદ)ને નષ્ટ કરે છે — ભલે દેખીતી રીતે વ્યાજનું ધન વધતું લાગે, પણ અલ્લાહ તેમાંથી બરકત લઈ જાય છે, અથવા તે ધન નાશ પામે છે, અથવા તેનો વિનાશનું કારણ બને છે. વ્યાજ ખાનારને તેના ધનમાંથી કોઈ સાચો લાભ મળતો નથી, અને આખિરતમાં તો તે સંપૂર્ણ ખોવાઈ જશે.

બીજી તરફ, અલ્લાહ દાન (સદકા)ને વધારે છે અને તેમાં બરકત આપે છે. જે વ્યક્તિ અલ્લાહના માર્ગમાં દાન આપે છે, તેના ધનમાં અલ્લાહ વૃદ્ધિ કરે છે, તેના અજર (સવાબ)ને અનેકગણો વધારે છે — એક ભલાઈનો બદલો દસથી લઈને સાતસો ગણો અને તેનાથી પણ વધુ મળે છે. અલ્લાહ દાન આપનારાઓના ધનમાં બરકત નાખે છે.

અને અલ્લાહ એવા દરેક વ્યક્તિને પસંદ નથી કરતો જે હઠીલો નાશુક્રો હોય, જે હરામને હલાલ સમજે, જે વ્યાજ ખાવાને જાયઝ ગણે, અને જે પાપ તથા ગુનાહમાં ડૂબેલો રહે.

આયતમાંથી મળતા ફાયદા અને શીખ:

1. વ્યાજની હકીકત: વ્યાજ દેખીતી રીતે ધન વધારતું લાગે છે, પણ વાસ્તવમાં અલ્લાહ તેની બરકત નષ્ટ કરી દે છે — આ દુનિયા અને આખિરત બંનેમાં નુકસાનનું કારણ છે.
2. દાનની ફજીલત: સદકો અને ખૈરાત ધનને ઘટાડતા નથી, બલ્કે અલ્લાહ તેને વધારે છે અને તેમાં બરકત આપે છે. દાન આપવાથી ધન ઓછું થતું નથી, બલ્કે વધે છે.
3. અલ્લાહની મહોબ્બત: અલ્લાહ તેને પસંદ કરે છે જે દાન આપે અને ભલાઈ કરે; અને તેને પસંદ નથી કરતો જે હરામ ખાય, વ્યાજ લે અને પાપમાં ડૂબ્યો રહે.
4. ઇસ્લામની સુંદરતા: ઇસ્લામ એવી આર્થિક વ્યવસ્થા આપે છે જેમાં ગરીબ-અમીર વચ્ચે સહાનુભૂતિ, ભાઈચારો અને ન્યાય સ્થપાય — વ્યાજ ગરીબને દબાવે છે, જ્યારે દાન ગરીબને ઊભો કરે છે.
5. અલ્લાહનો ઇન્સાફ: અલ્લાહ દરેક કાર્યનો હિસાબ રાખે છે — વ્યાજ ખાનારને સજા અને દાન આપનારને ઇનામ. આ ઉત્તેજન આપે છે કે આપણે હરામથી બચીએ અને હલાલ કમાઈમાંથી દાન કર