Toha surasi — Oyat 11

Kalimalarning ma’nolari:

• فَلَمَّا أَتَاهَا: Qachonki Muso (alayhissalom) o‘sha olov (yoki daraxt) oldiga yetib borgach.
• نُودِيَ: (Unga) nido qilindi, ya’ni Alloh taolo tomonidan chaqirildi.
• يَا مُوسَى: Ey Muso, deb murojaat qilindi.

Tafsir:

Muso alayhissalom oilasi bilan safarda ketayotganlarida, uzoqdan bir olovni ko‘rdilar. Ular sovuqda edilar, shuning uchun Muso (a.s.) oilasiga: “Men olovni ko‘rdim, sizlar shu yerda turinglar, balki undan biror xabar yoki olovdan bir cho‘g‘ keltirarman, shunda isinib olasizlar”, dedilar. U olov tomon yo‘l oldi. Qachonki u o‘sha olovning oldiga yetib borgach, Alloh taolo unga muborak joy bo‘lgan “Tuvo” vodiysida turib, ulug‘ nido bilan: “Ey Muso!” deb murojaat qildi. Bu nido unga payg‘ambarlik va Alloh bilan bevosita suhbat (munojot) sharafining boshlanishi edi. Bu hol uning Alloh taolo tomonidan tanlangan va ulug‘langan zot ekanligini ko‘rsatadi.

Foydalar:

• Alloh taolo o‘z bandalariga O‘zi xohlagan paytda, O‘zi xohlagan usulda murojaat qilishi va ularni O‘ziga yaqinlashtirishi mumkinligini bildiradi. Bu esa mo‘minlarga Allohning rahmati va karami kengligidan umidvor bo‘lishni o‘rgatadi.
• Muso alayhissalomning Alloh tomonidan to‘g‘ridan-to‘g‘ri nido qilinishi, Allohning ba’zi bandalarini O‘ziga xos tarzda ulug‘lashini ko‘rsatadi. Bu esa insonning Alloh oldidagi qadrini va taqvo orqali yuksak darajalarga erishish mumkinligini anglatadi.
• Ushbu voqea Alloh bilan bandasi o‘rtasidagi munosabat faqat ibodat va duo orqali emas, balki Allohning irodasi bilan bevosita ham bo‘lishi mumkinligini, lekin bu faqat payg‘ambarlarga xos ekanini ta’kidlaydi. Bu esa musulmonlarning Allohga bo‘lgan ishonchi va muhabbatini yanada mustahkamlaydi.
• Alloh taoloning “Ey Muso” deb nido qilishi, Uning bandalariga bo‘lgan mehribonligi va ularni ismlari bilan chaqirishi, mo‘minlarga Alloh ularni bilishi va eshitishiga bo‘lgan ishonchni kuchaytiradi.