طہ سۈرىسى — ئايەت 116

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• ﴿وَإِذْ﴾: «ئەسلىگە ئالغىن» ياكى «ئېسىڭگە كەلتۈرگىن» دېگەن مەنىدە.
• ﴿اسْجُدُوا﴾: «سەجدە قىلىڭلار» دېگەن مەنىدە. بۇ يەردىكى سەجدە ئىبادەت سەجدىسى ئەمەس، بەلكى ھۆرمەت ۋە ئىكرام سەجدىسىدۇر.
• ﴿إِبْلِيسَ﴾: ئىبلىس، ئۇ پەرىشتىلەردىن ئەمەس، بەلكى جىندىن ئىدى، پەرىشتىلەر بىلەن بىللە ئىدى.
• ﴿أَبَى﴾: «باش تارتىپ ئۇنىمىدى» ياكى «رەت قىلدى» دېگەن مەنىدە.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى پەيغەمبەر! ئۆتكەن زاماندىكى شۇ مۇھىم ۋەقەنى ئەسلىگىن: ئۆز ۋاقتىدا بىز پەرىشتىلەرگە: «ئادەمگە ھۆرمەت ۋە ئىكرام يۈزىسىدىن سەجدە قىلىڭلار» دەپ بۇيرۇدۇق. پەرىشتىلەرنىڭ ھەممىسى بۇ بۇيرۇقنى ئادا قىلىپ، دەرھال سەجدە قىلدى. پەقەت ئىبلىسلا بۇنىڭدىن مۇستەسنا بولدى. ئۇ پەرىشتىلەردىن ئەمەس، بەلكى ئۇلار بىلەن بىللە بولغان جىنلاردىن ئىدى. ئۇ تەكەببۇرلۇق قىلىپ، بۇيرۇققا بويسۇنۇشتىن باش تارتىپ، سەجدە قىلىشتىن ئۇنىمىدى.

بۇ ئايەت بىزگە ناھايىتى مۇھىم ساۋاق بېرىدۇ: ئاللاھ تائالا ئادەم ئەلەيھىسسالامنى يارىتىپ، ئۇنىڭغا ئالاھىدە شەرەپ ئاتا قىلدى ۋە پەرىشتىلەرنى ئۇنىڭغا ھۆرمەت قىلىشقا بۇيرۇدى. پەرىشتىلەر ئاللاھنىڭ بۇيرۇقىغا ئىتائەت قىلىپ، ئادەمگە سەجدە قىلدى. بۇ ئاللاھنىڭ بۇيرۇقىغا بويسۇنۇشنىڭ ۋە ئىتائەتنىڭ ئەڭ گۈزەل ئۈلگىسىدۇر.

ئەمما ئىبلىس تەكەببۇرلۇق قىلىپ، ئاللاھنىڭ بۇيرۇقىغا ئاسىيلىق قىلدى. ئۇ ئۆزىنى ئادەمدىن ئۈستۈن كۆردى ۋە سەجدە قىلىشتىن باش تارتىپ، ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن قۇۋۇلدى. بۇ ۋەقە بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، تەكەببۇرلۇق ۋە ھەسەتخورلۇق ئىنساننى ھەقىقەتتىن يىراقلاشتۇرىدۇ ۋە ئاخىرەتتە زىيانغا ئۇچرىتىدۇ.

ئەزىز قېرىنداشلار! ئاللاھ تائالا بىزنى ئىتائەت قىلىش ۋە تەۋەززۇئ قىلىش پەزىلىتى بىلەن زىننەتلىسۇن. ئىبلىسنىڭ يولىدىن ساقلىنىپ، ھەر ۋاقىت ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنۇش ۋە پەيغەمبەرلەرنىڭ يولىدا مېڭىش بىزنىڭ ئەڭ ئاساسلىق ۋەزىپىمىزدۇر. ئاللاھ بىزنى ھىدايەت قىلغان يولىدا مۇستەھكەم قىلسۇن ۋە ئىبلىسنىڭ ۋەسۋەسىسىدىن قوغدىسۇن. آمىن.