سوره طه — آیه 116

معانی کلمات:

• أَبَىٰ: خودداری کرد، امتناع ورزید و سرپیچی نمود.

تفسیر آیه:

ای پیامبر! به یاد آور زمانی را که به فرشتگان فرمان دادیم: «برای آدم سجده کنید»؛ سجده‌ای که نشانه‌ی تحیت، احترام و بزرگداشت بود. فرشتگان همگی فرمان بردند و سجده کردند، اما ابلیس که در شمار آنان بود و از جنس آنان نبود، از این فرمان سرپیچی کرد و به سبب تکبر و خودبزرگ‌بینی از سجده امتناع ورزید. او در برابر فرمان پروردگارش گردنکشی کرد و اطاعت ننمود.

فواید و پیام‌های آیه:

• اطاعت بی‌چون و چرای فرشتگان از فرمان الهی، نشانه‌ی مقام والای بندگی و تسلیم محض در برابر خداست؛ بنده‌ی راستین هرگز در برابر فرمان خدا چون و چرا نمی‌کند.
• سرپیچی ابلیس از فرمان خدا، ریشه در تکبر و خودبرتربینی داشت؛ تکبر، نخستین گناه و سرآغاز همه‌ی نافرمانی‌هاست و انسان باید از آن بپرهیزد.
• خداوند انسان را چنان گرامی داشته که فرشتگان را به سجده بر او فرمان داد؛ این نشانه‌ی عظمت و کرامت آدمی است و مسلمان باید قدر این جایگاه را بداند و خود را به گناه و معصیت پست نگرداند.
• دشمنی ابلیس با انسان از همان آغاز آفرینش آشکار شد؛ پس مؤمن باید همواره هوشیار باشد و از وسوسه‌های او دوری جوید و به خدا پناه برد.