سوره طہ — آيت 49

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• قَالَ: چيائين، يعني فرعون چيو.
• فَمَن رَّبُّكُمَا: پوءِ ڪير آهي تنهنجو ۽ تنهنجي ڀاءُ جو پالڻهار؟
• يَا مُوسَىٰ: اي موسىٰ! (هتي فرعون ٻنهي کي خطاب ڪيو، پر نالن ۾ خاص طور موسىٰ عليہ السلام جو نالو ورتو، ڇاڪاڻ ته هو اصل دعوت ڏيندڙ هو ۽ هارون عليہ السلام سندس مددگار هو.)

2) آيت جي تفسير:

فرعون، جڏهن موسىٰ ۽ هارون عليہما السلام کيس الله جو پيغام پهچايو ۽ فرمايائون ته اسان کي الله تعاليٰ تو وٽ موڪليو آهي، تڏهن فرعون انڪار ۽ تعجب سان چيو ته: اي موسىٰ! آخر ڪير آهي اهو تنهنجو ۽ تنهنجي ڀاءُ جو رب، جنهن جي باري ۾ تون چوين ٿو ته هن اسان کي تو وٽ پيغام سان موڪليو آهي؟ فرعون اهو سوال ان ڪري ڪيو ته هو پنهنجي بادشاهي ۽ خودسريءَ ۾ ٻڏل هو ۽ الله جي ربوبيت کي مڃڻ لاءِ تيار نه هو. هن پنهنجي سوال ۾ ٻنهي کي خطاب ڪيو، پر پوءِ خاص ڪري موسىٰ عليہ السلام جو نالو ورتو، ڇاڪاڻ ته موسىٰ عليہ السلام ئي اصل دعوت ڏيندڙ ۽ پيغام رسان هئا، ۽ هارون عليہ السلام سندن مددگار ۽ ساٿي هئا.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله جي ربوبيت جو اقرار ئي سڀني نعمتن جو بنياد آهي: جڏهن انسان الله کي پنهنجو رب ۽ پالڻهار مڃي ٿو، تڏهن هو حقيقي ڪاميابي ۽ سڪون حاصل ڪري ٿو.
• حق جي دعوت ۾ حڪمت ۽ حوصلي سان بيان ڪرڻ: موسىٰ ۽ هارون عليہما السلام فرعون جهڙي سرڪش بادشاهه آڏو به حق جو پيغام نهايت صفائيءَ سان پهچايو، اسان کي به حق جي دعوت ۾ حڪمت ۽ حوصلي سان ڳالهائڻ گهرجي.
• سرڪشي ۽ انڪار جو انجام بڇڙو هوندو آهي: فرعون پنهنجي انڪار ۽ وڏائيءَ سبب تباهه ٿيو، ان ڪري اسان کي وڏائي ۽ انڪار کان بچڻ گهرجي.
• اسلام ۾ ساٿ ۽ مدد جو تصور: هارون عليہ السلام موسىٰ عليہ السلام جو مددگار هو، جنهن مان معلوم ٿئي ٿو ته ديني ڪم ۾ هڪ ٻئي جي مدد ۽ ساٿ ضروري آهي.
• قرآن مجيد ۾ تاريخي واقعا ۽ عبرتون: الله تعاليٰ قرآن ۾ فرعون ۽ موسىٰ عليہ السلام جو قصو بيان ڪري اسان کي عبرت ۽ نصيحت ڏني آهي، ته جيئن اسان حق جي راهه تي هلون ۽ باطل کان پاسو ڪريون.