سوره طہ — آيت 88

1) ڪن لفظن جي معنيٰ:

• عِجْلًا: ننڍو ڏاند (وڇو).
• جَسَدًا: اهڙو جسم جنهن ۾ روح نه هجي.
• خُوَارٌ: ڏاند جهڙو آواز.
• فَنَسِيَ: وساري ڇڏيائين، يعني موسىٰ عليه السلام ان کي هتي ڇڏي ويو ۽ وساري ڇڏيو.

2) تفسير:

پوءِ سامريءَ بني اسرائيلن جي زيورن کي ساڙي، ان مان هڪ اهڙو وڇو ٺاهي ڪڍيو جيڪو رڳو جسم هو، ان ۾ ڪا روح نه هئي، مگر ان مان ڏاند جهڙو آواز نڪرندو هو. اهو ڏسي گمراهه ٿيل ماڻهن چيو ته هي ئي اسان جو معبود آهي ۽ هي ئي موسىٰ جو به معبود آهي، موسىٰ ان کي هتي ڇڏي ويو ۽ وساري ڇڏيو، هاڻي ان کي ڳولڻ ويو آهي. حقيقت ۾ اهو رڳو سامريءَ جي فريب جو نتيجو هو، جنهن بني اسرائيلن کي گمراهيءَ ۾ وجهي ڇڏيو.

3) فائدا ۽ سبق:

• بت پرستيءَ جي باطل هجڻ جي وضاحت: هي آيت ڏيکاري ٿي ته اهڙي شيءِ کي معبود بڻائڻ ڪيتري بيوقوفي آهي جيڪا پاڻ ئي بي جان آهي، نه ٻڌي ٿي، نه ڏسي ٿي، نه ڪجهه ڪري سگهي ٿي.
• فريب ۽ گمراهيءَ کان بچڻ جي تلقين: سامريءَ جهڙا فريب ڏيندڙ هميشه موجود رهيا آهن، ان ڪري مسلمان کي گهرجي ته هو هر ڳالهه کي قرآن ۽ صحيح علم جي ڪسوٽيءَ تي پرکي.
• علم ۽ عقل جي اهميت: جيڪڏهن بني اسرائيلن عقل ۽ علم کي استعمال ڪن ها ته هڪ بي جان وڇي کي معبود نه مڃين ها. اسلام علم ۽ عقل کي وڏي اهميت ڏئي ٿو.
• الله جي قدرت ۽ حڪمت: الله تعاليٰ پنهنجي نبي موسىٰ عليه السلام کي ڪوه طور تي گهرايو ۽ ان دوران قوم کي آزمائش ۾ مبتلا ڪيو، ته جيئن سچا ۽ ڪوڙا ماڻهو ظاهر ٿي پون.
• توبه ۽ واپسيءَ جو رستو: جيئن بني اسرائيلن کي موقعو مليو ته اهي توبه ڪري واپس اچن، تيئن هر انسان کي گهرجي ته غلطيءَ کان پوءِ الله ڏانهن رجوع ڪري.