Аль-Анбия сүрөсү — Аят 54

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• ضَلَالٍ (далал): туура жолдон четтөө, адашуу, акыйкаттан алыс болуу.
• مُبِينٍ (мубин): ачык-айкын, даана, эч кандай шек-күмөнсүз болгон.
• آبَاؤُكُمْ (аабааукум): ата-бабаларыңар, силерден мурунку аталарыңар.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Ибрахим (алайхис-салам) өз элине жана ата-бабаларынын жолун ээрчиген адамдарга кайрылып айтты: «Силер да, силерден мурунку ата-бабаларыңар да — баарыңар тең акыйкаттан ачык-айкын четтеп, адашуу ичиндесиңер». Башкача айтканда, алардын бут-айкелдерге сыйынуусу, ата-бабаларынан мурас калган жолду сокур ээрчүүсү — бул туура жол эмес, ал эми акыйкаттан алыстаган, эч кандай шек жок адашуу болгон. Ибрахим (алайхис-салам) аларга мурункулардын жолун ээрчүү өзү эле акыйкат дегенди билдирбей турганын, тескерисинче, ата-бабалар да, аларды ээрчиген урпактар да адашууда болушу мүмкүн экенин түшүндүрдү. Ал аларга катуу жана ачык түрдө айтты, анткени алардын иш-аракети ачык эле туура эмес жол болчу.

1. Бул аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Ислам — адамды сокур туура эмес жолду ээрчүүдөн сактап, акыйкатты өз алдынча ойлонуп табууга үндөгөн дин. Бул аят бизге ата-бабалардын жолун сокур ээрчүү эмес, акыйкатты издөө керектигин үйрөтөт.
• Пайгамбарлардын чакырыгы дайыма акыйкатка, ачык-айкын жолго багытталган. Ибрахим (алайхис-салам) сыяктуу пайгамбарлар элди адашуудан куткарып, туура жолго салууга аракет кылган.
• Ислам дини адамдын акылын, ой жүгүртүүсүн урматтайт. Ал эч качан «эмнеге ишенесиң, эмнеге сыйынасың?» деген суроолорду берүүнү тыюу кылбайт, тескерисинче, акыйкатты табууга чакырат.
• Ар бир адам өз ишенимин, сыйынуусун текшерип, ата-бабадан калган нерселердин баары эле туура боло бербей турганын түшүнүүсү керек. Бул — акылдуулуктун жана жоопкерчиликтин белгиси.
• Куран бизди акыйкатка жеткирүүчү, адашуудан куткаруучу китеп. Аны окуп, түшүнүп, ой жүгүрткөн адам туура жолду таба алат жана жаңылыштыктан сактанат.