Sure Enbiyâ — Ayet 54

Kelime Anlamları:

• Dalâl (ضلال): Haktan sapmak, doğru yoldan ayrılmak, hidayetin zıddı.
• Mübîn (مبين): Apaçık, aşikâr, hiçbir şüpheye yer bırakmayacak şekilde açık ve net olan.

Tefsir:

Hz. İbrahim (a.s.), kavminin kendisine verdiği "Sen bize atalarımızın ibadet ettiği şeyleri mi getirdin?" cevabı üzerine, onlara son derece net ve kesin bir dille şöyle demiştir: "Şüphesiz ki siz de, sizden önceki atalarınız da apaçık bir sapıklık içindeydiniz."

Bu söz, Hz. İbrahim'in (a.s.) tebliğindeki cesareti ve hakikati söyleme konusundaki kararlılığını gösterir. O, atalara körü körüne bağlanmanın ve onların yanlış yolda olabileceği ihtimalini hiç düşünmeden taklit etmenin ne kadar büyük bir yanılgı olduğunu vurgulamıştır. Onların putlara tapmaları, akıl ve mantıkla bağdaşmayan, hiçbir delile dayanmayan, apaçık bir sapkınlıktı. Bu sapkınlık öyle açıktı ki, üzerinde düşünmeye bile gerek yoktu; çünkü yaratılmış, aciz ve faydasız varlıklara ibadet etmek, elbette ki apaçık bir yanlışlıktı.

Hz. İbrahim (a.s.), bu sözüyle yalnızca kendi kavmini değil, aynı zamanda onların geçmişteki büyüklerini de bu sapıklığa ortak saymıştır. Bu, onların "atalarımızı böyle bulduk" mazeretini kökten reddetmektedir. Çünkü hakikat, kimin yapmış olduğuna bakılmaksızın hakikattir; batıl da kimden gelirse gelsin batıldır. Bir kişinin veya bir topluluğun geçmişi, yanlış olanı doğru yapmaz.

Bu ayet-i kerime, bizlere şu dersi verir: Hakikati kabul etmek için, atalarımızın veya büyüklerimizin yolundan gitmek tek başına yeterli değildir. Önemli olan, o yolun doğru olup olmadığıdır. İslam dini, akla ve vahye dayanır. Bizler, Kur'an ve Sünnet'in rehberliğinde, hangi inanç ve amelin doğru olduğunu araştırmalıyız. Atalarımızın güzel geleneklerine saygı duymakla birlikte, onların yanlış inanç ve davranışlarını da asla taklit etmemeliyiz. Çünkü Allah katında değerli olan, körü körüne taklit değil, iman ve salih ameldir.

Ey Rabbimiz! Bizi, atalarımızdan ve çevremizden gelen yanlış inanç ve davranışlardan koru. Bizleri, Hz. İbrahim'in (a.s.) izinden giderek, hakkı apaçık gören ve ona tabi olan kullarından eyle. Amin.