Ənbiya surəsi — Ayə 54

Kəlmələrin mənaları:

• ضَلَالٍ – azğınlıq, haqq yoldan çıxmaq, doğru yoldan uzaqlaşmaq.
• مُبِينٍ – aşkar, açıq-aydın, heç bir şübhəyə yer qoymayan.

Təfsir:

İbrahim (əleyhissalam) öz qövmünə və onların əqidələrinə qarşı çıxış edərək, onların və atalarının ibadət etdikləri bütlərin heç bir fayda və zərər verə bilməyəcəyini, onların sadəcə cansız varlıqlar olduğunu bildirdikdən sonra, onlara açıq və aydın bir dillə dedi: "Siz və sizdən əvvəlki atalarınız, bu bütlərə ibadət etməklə, haqq yoldan tamamilə uzaqlaşmısınız. Sizin bu əqidəniz və bu əməliniz açıq-aydın bir azğınlıqdır, heç bir şübhəyə yer qoymayan bir səhvdir."

İbrahim (əleyhissalam) bu sözləri ilə onlara xatırlatdı ki, atalarından gördüklərini kor-koranə təqlid etmək, haqqı qəbul etmək üçün bir bəhanə ola bilməz. Çünki batil əqidə, nə qədər qədim olsa da, batil olaraq qalır. Onların atalarının bu yolda olması, bu yolun doğru olduğunu göstərmir. Əksinə, bu, o yolda olanların sayını artırır, amma haqqı dəyişdirmir.

Bu ayədən alacağımız böyük bir dərs var: Biz heç vaxt ətrafımızdakıların, hətta yaxınlarımızın və atalarımızın əməllərini, əqidələrini tənqidsiz qəbul etməməliyik. Hər bir insan öz ağlını və düşüncəsini işə salmalı, haqqı axtarmalıdır. Allah-təala bizə ağıl verib ki, onunla düşünək, doğrunu yanlışdan ayıraq. İbrahim (əleyhissalam) kimi biz də haqqı tapdıqdan sonra, onu qorxmadan və çəkinmədən dilə gətirməli və ətrafımızdakıları da bu haqqa dəvət etməliyik. Çünki haqq yolda olmaq, hər kəsin fərdi məsuliyyətidir və bu məsuliyyəti başqalarının üzərinə atmaq olmaz.

Ey insan! Bu gün sənin qarşında iki yol var: biri atalarının və ulu babalarının getdiyi, lakin haqqdan uzaq olan yol; digəri isə Allahın Rəsulunun (sallallahu aleyhi və səlləm) göstərdiyi, ağıl və vəhy ilə işıqlandırılmış doğru yol. Allah səni bu ayə vasitəsilə xəbərdar edir ki, təqlid və kor-koranə bağlılıq səni azğınlığa apara bilər. Öz ağlını işə sal, Quranı oxu, düşün və haqqı qəbul et. Çünki haqq, həmişə haqqdır, onu kim deyirsə desin. Allah səni haqqa hidayət etsin və səni azğınlıqdan qorusun!