سوره مؤمنون — آیه 105

معانی کلمات:

• آیاتی: نشانه‌های من، یعنی آیات قرآن.
• تُتْلَى: خوانده می‌شود، قرائت می‌گردد.
• تُکَذِّبُونَ: دروغ می‌پندارید، انکار می‌کنید.

تفسیر آیه:

در آن روزِ سخت قیامت، خداوند به دوزخیان با سرزنش و توبیخ می‌فرماید: «آیا آیات من بر شما خوانده نمی‌شد؟ آیا قرآن که نشانه‌های روشن هدایت بود، بر شما تلاوت نمی‌گشت؟» و آنان در پاسخ، اعتراف می‌کنند که آری، آیات الهی بر آنان عرضه شد، اما آن را دروغ پنداشتند و با دلی سخت و لجوجانه، حق را انکار کردند. این سخن، یادآوریِ علت عذاب آنان است؛ زیرا آنچه آنان را به این سرنوشت شوم دچار ساخت، نه نادانی، بلکه تکذیبِ آگاهانه و سرپیچی از پذیرش حقیقت بود. آنان پیام‌های روشن پروردگار را شنیدند، اما به‌جای ایمان و تسلیم، راه انکار و استهزا را برگزیدند و اکنون در برابر آن پرسشِ توبیخ‌آمیز، هیچ پاسخی جز اعتراف به گناه خویش ندارند.

فواید و پیام‌ها:

• قرآن کریم، بزرگ‌ترین نعمت و نشانهٔ الهی است که برای هدایت بشر نازل شده؛ پس شنیدن و تدبر در آن، مسئولیت‌آفرین است و انسان را در برابر حق، پاسخگو می‌سازد.
• تکذیب آیات الهی، نه از روی ناآگاهی، بلکه اغلب از سرِ عناد و پیروی از هواهای نفسانی است؛ بنابراین، انسان باید دل را از کبر و لجاجت پاک کند تا بتواند حقیقت را بپذیرد.
• این آیه، هشداری است برای همهٔ ما که در دنیا فرصت تلاوت و شنیدن آیات الهی را داریم؛ پس باید پیش از فرا رسیدن روزی که پشیمانی سودی ندارد، از این فرصت برای ایمان و عمل صالح بهره بگیریم و خود را از عذابِ آن روزِ بزرگ رهایی بخشیم.