سوره مؤمنون — آیه 106

معانی کلمات:

• شِقْوَتُنَا: بدبختی و شقاوتی که بر ما نوشته شده بود؛ برخی مفسران آن را به معنای لذتها و هواهای نفسانی غالب بر انسان نیز دانستهاند.
• ضَالِّینَ: گمراهان، منحرفان از راه حق و هدایت.

تفسیر آیه:

این آیه سخن گناهکاران در روز قیامت را بیان میکند؛ زمانی که پیامبران الهی آنان را از عذاب بیم داده و حجت بر آنان تمام شده است. آنان با نهایت پشیمانی و اعتراف به گناه خود میگویند: «پروردگارا! شقاوتی که در علم ازلی تو برای ما مقدر شده بود، بر ما چیره گشت و ما را از پذیرش حق بازداشت؛ و ما قومی گمراه بودیم که از راه هدایت منحرف شدیم و به بیراهه رفتیم.» این اعتراف در حقیقت نشان میدهد که آنان سرنوشت شوم خود را ناشی از غلبه هواهای نفسانی و گمراهی خود میدانند، نه اینکه بخواهند بهانه بیاورند یا تقصیر را به گردن تقدیر بیندازند؛ بلکه اعتراف میکنند که خود با پیروی از هوسها و ترک هدایت، زمینه این شقاوت را فراهم ساختند.

فواید و پیامهای آیه:

• انسان در روز قیامت به گناهان خود اعتراف میکند و هیچ عذری برای او باقی نمیماند؛ پس باید در دنیا از این اعتراف شرمسارانه عبرت بگیریم و به اصلاح خود بپردازیم.
• غلبه هواهای نفسانی و گمراهی، بزرگترین عامل بدبختی انسان است؛ بنابراین باید با تقوا و یاد خدا، نفس خود را مهار کنیم.
• این آیه رحمت و عدالت الهی را نشان میدهد که خداوند پیش از عذاب، پیامبران را برای هدایت انسانها فرستاده و حجت را تمام کرده است؛ پس هیچکس نمیتواند در قیامت بگوید که راهنمایی نشده بودم.
• اعتراف به گناه و پشیمانی، نخستین گام برای بازگشت به سوی خداست؛ و خداوند توبهکنندگان را میبخشد و رحمت خود را شامل حال آنان میگرداند.